Τον – ίσως όχι και τόσο μακρυνό όσο φαίνεται -Νοέμβρη του 1792 , η Γαλλική επανάσταση είχε μπει στην πιο κρίσιμη φάση της: η μοναρχία είχε ανατραπεί , ο Λουδοβίκος 16ος – αφού είχε αποκαλυφθεί ότι σχεδίαζε πόλεμο της Γαλλίας με τις ευρωπαϊκές χώρες δήθεν για να «εξαγάγει» την επανάσταση, στην ουσία για να στρατιωτικοποιήσει τη Γαλλία και να ακυρώσει τις κατακτήσεις του ’89 από την πίσω πόρτα -είχε συλληφθεί, και στην Assemblee Nationale συζητούσαν την τύχη του. Το θέμα

Saint Juste

Saint Juste

 δεν ήταν απλώς τυπικό: ούτως ή άλλως ο βασιλιάς ήταν πολιτικά χρεωκοπημένος. Η πολιτική/ συμβολική διάσταση ήταν απείρως μεγαλύτερη. Είχε να κάνει με το «δικαίωμα» της επανάστασης να ασκήσει βία εναντίον των αντιπάλων της για να τους εξουδετερώσει. Έτσι τουλάχιστον το είδε ο Σεν Ζυστ:

Οι ίδιοι άνθρωποι που θα δικάσουν το Λουδοβίκο έχουν να θεμελιώσουν μια δημοκρατία.Εκείνοι που αποδίδουν οποιαδήποτε σημασία στη δίκαιη τιμωρία ενός βασιλιά δεν θα θεμελιώσουν ποτέ μια δημοκρατία..Δεν βλέπω μέση οδό: αυτός ο άνθρωπος πρέπει να κυριαρχεί ή να πεθάνει..Δεν μπορεί κανείς να κυριαρχεί αθώα..Κάθε βασιλιάς είναι αντάρτης και σφετεριστής..».Οι γέφυρες κόπηκαν, και η επαναστατική πολιτική ορίστηκε τελεσίδικα: το να είναι κανείς βασιλιάς είναι σφετερισμός. Είτε «καλός» βασιλιάς είτε «κακός».. 

Στις ίδιες συζητήσεις ο Ροβεσπιέρος ήταν πιο αναλυτικός:

Δεν υφίσταται δίκη στη συγκεκριμένη περίπτωση.Ο Λουδοβίκος δεν είναι κατηγορούμενος.Εσείς (σημ. R5: απευθύνεται στους αντιπροσώπους)δεν είστε, δεν μπορείτε να είστε τίποτε άλλο παρά πολιτικοί άνδρες και αντιπρόσωποι του έθνους.Ρόλος σας δεν είναι να καταλήξετε σε μια ετυμηγορία υπέρ ή κατά του συγκεκριμένου ανθρώπου. Ρόλος σας είναι να προσφέρετε ένα μέτρο δημόσιας σωτηρίας , να ασκήσετε μια πράξη εθνικής πρόνοιας. Ο Λουδοβίκος ήταν βασιλιάς και η Λαϊκή Πολιτεία θεμελιώθηκε: το περίφημο ερώτημα που σας απασχολεί έχει ήδη κριθεί με τις παραπάνω λέξεις.(…)Πράγματι, αν ο Λουδοβίκος μπορεί ακόμη να αποτελέσει το αντικείμενο μιας δίκης, τότε μπορεί ακόμα να αφεθεί ελεύθερος.Μπορεί ακόμη να είναι αθώος. Μα τί λέω; Τεκμαίρεται ότι είναι αθώος μέχρι να δικαστεί. Μόνο που αν ο Λουδοβίκος μπορεί να αφεθεί ελεύθερος, αν μπορεί να λογιστεί αθώος, τότε τί απογίνεται η επανάσταση;»

Η συζήτηση είναι τόσο παλιά – και τόσο σύγχρονη τελικά. Ποια τα όρια της επαναστατικής βίας; Άραγε πρέπει η επανάσταση – ως κυβέρνηση, ή ως διαδικασία -να αναζητά τη νομιμοποίησή της σε ρυθμίσεις δικαίου, και στην κουλτούρα δικαίου του καθεστώτος που ανέτρεψε; Ανατρέπουμε και καταστρέφουμε τις δομές του παλιού καθεστώτος ή μήπως ερχόμενοι στα πράγματα μας είναι πιο βολικό να ειρηνέυσουμε κάπως με το παλιό καθεστώς, και με μετριοπάθεια να πορευτούμε συμμαχώντας ίσως με τους πιο διαλλαχτικούς από τους πρώην;

Παίδες, η απάντηση είναι από την πλευρά του Σεν Ζυστ και του Ροβεσπιέρου: η επανάσταση δεν ετεροκαθορίζεται. Η επανάσταση είναι. Και λειτουργεί με πρώτο ( με μόνο) στόχο την επιβίωσή της και την ευόδωση των σκοπών της.  Αλλιώς δεν μιλάμε για επανάσταση. Μιλάμε γι’αυτό που με αφορμή το Μάη του ’68 χαρακτηρίζει ο Ζίζεκ , «δημοκρατική έκρηξη» οι οποίες «όχι μόνο είναι εύκολα προσβάσιμες σε αυτούς που βρίσκονται στην εξουσία,  εφόσον την «επαύριο» οι άνθρωποι ξυπνούν στην νηφάλια πραγματικότητα των σχέσεων εξουσίας που αναζωογονήθηκαν από το φρέσκο δημοκρατικό αίμα (και γι’αυτό το λόγο εκείνοι που βρίσκονται στην εξουσία λατρεύουν τις «εκρήξεις δημιουργκότητας», όπως τον Μάη του ’68). Συχνά, η οστεοποιημένη δημοκρατική διαδικασία στην οποία μένει προσκολλημένη η πλειοψηφία συνεχίζει να επιβιώνει σαν «νεκρό γράμμα».Αποτελεί τη μόνη διαθέσιμη άμυνα ενάντια στη βίαιη εφόρμηση των «ολοκληρωτικών» παθών του όχλου.»

Μ’ άλλα λόγια είτε είσαι με την επανάσταση και τη βίαιη αρετή της είτε είσαι με τις ενδοσυστημικές (εντός του Παλαιού καθεστώτος, που θάλεγαν οι σ/φοι γιακωβίνοι) «εκρήξεις» οι οποίες νομιμοποιούν το παλαιό καθεστώς, το αναζωογονούν με τις επουσιώδεις αλλαγές που επιφέρουν και οι «αβράκωτοι» εξακολουθούν να μένουν στην απέξω και μάλιστα πολύ πιο απαθείς απ’ότι πριν:  διότι βλέπετε, ο ξυπόλητος θέλει να βάλει παπούτσια. Αν σε δεί να του τα δίνεις τζάμπα θα έρθει μαζί σου. Αλλιώς θα γυρέψει να κλέψει, ή να τα πάρει φτηνά. Και αν συμβεί το δεύτερο θα μάθει στον εαυτό του ότι το να αγοράζει φτηνά παπούτσια –να τη βγάζει δηλαδή μ’ένα ελάχιστο πήχυ στις απαιτήσεις του από τη ζωή είναι πιο «ρεαλιστικό» και ξεκούραστο απ’το να διεκδικήσει τη ζωή που του κλέβουν.

Μέση λύση δεν υπάρχει. Το βάζω απόλυτα, το ξέρω, αλλά η ιστορία (όπως έλεγε κι ο Φουκουγιάμα χα χα) έχει τελειώσει. Όχι με την έννοια που – τουλάχιστον αυτή η ερμηνεία στον Ιάπωνα επικρατεί – φανταζόμαστε, πώς τίποτα δεν μπορεί να ανατρέψει τον καπιταλισμό κλπ. Αλλά με την έννοια ότι η ευθεία γραμμή 1789 -1871 -1917 εξακολουθεί να είναι μονόδρομος.   

Αν ισχύουν τα παραπάνω καταλαβαίνει κανείς για ποιό λόγο αυτές τις μέρες γίνονται και ξαναγίνονται συζητήσεις σχετικά με τα γεγονότα του Δεκέμβρη, το αυθόρμητο και συνειδητό, ακόμα και τις δίκες της Μόσχας. Το παλιό καθεστώς, ο καπιταλισμός δεν πληρώνει think tanks, πανεπιστημιακές έδρες, εκδοτικούς οίκους, ιντυ μίντυ κι ιστορίες επειδή είναι ανόητο: τους πληρώνει γιατί, αν μη τί άλλο ξέρει να διαβάζει.

Να σας δώσω ένα παράδειγμα: ο Gramsci στο «Για το Μακιαβέλι» σημείωνε ότι η δαιμονοποίηση του Μακιαβέλι είναι ταχτική της τάξης των καταπιεστών: δεν θέλουν οι από κάτω να μάθουν πώς να διαμορφώνουν πολιτική. Και συνεχίζει :»Είναι αδύνατο να γίνει οποιαδήποτε διαμόρφωση εθνικής -λαϊκής συλλογικής θέλησης , αν οι μεγάλες μάζες των αγροτών καλλιεργητών δεν εισβάλλουν ταυτόχρονα στην πολιτική ζωή.(..)Όλη η ιστορία από το 1815 κι ύστερα δείχνει την προσπάθεια των παραδοσιακών τάξεων  να εμποδίσουν τη διαμόρφωση μιας συλλογικής θέλησης αυτού του είδους , για να διατηρήσουν την ‘οικονομικό -συνεταιριστική΄ εξουσία μέσα σ’ένα διεθνικό σύστημα παθητικής ισορροπίας».

Το διεθνικό σύστημα παθητικής ισορροπίας είναι σήμερα π.χ. το σύστημα που αστυνομεύει το ΝΑΤΟ. Η παρεμπόδιση της διαμόρφωσης συλλογικής θέλησης με την εισβολή των μεγάλων μαζών των παραγωγών, των εργαζόμενων, γίνεται, από το διαβασμένο μας σύστημα που καταλαβαίνει τόσο όσο κι ο R5 και καλύτερα που το πάει ο Gramsci, γίνεται μέσα από εξεγέρσεις – αμορτισέρ που θα ανανεώνουν την πίστη μας στην ελεύθερη αγορά. Αυτή είναι η περίφημη κληρονομιά του «Μάη του ’68» στο οπλοστάσιο της πανταχού παρούσας αντεπαναστατικής πολιτικής της αστικής εξουσίας. Οι πολλοί στο σπίτι τους, για τους λίγους που οργίζονται και θέλουν να είναι μαχητικοί θα σκηνοθετούμε μπάχαλα που το πολύ πολύ να τροποποιήσουν κάποιους νόμους (..προς το χειρότερο λέω εγώ).

Κι επειδή όλο και κάποιοι μπορεί να πειστούν για την «ενάρετη επαναστατική βία» του Ροβεσπιέρου ας τους ρίξουμε και καμιά παραμύθα για τις δίκες της Μόσχας, τους σταλινισμούς και τα τέτοια. 

Καλά να πάθουν όσοι δε διαβάζουν τους πραγματικούς επαναστάτες και χαίρονται με τους σύγχρονους καναπεδάτους..pariscommune1871

Υ.Γ. Παραπομπές

Οι δηλώσεις του Σεν Ζυστ είναι τσιταρισμένες από «1789- η Μεγάλη Επανάσταση των Γάλλων,Β. Μαρκόφ -Α. Σομπούλ, Σύγχρονη Εποχή Αθήνα 1990.

Ο Ροβεσπιέρος από «Αρετή και Τρομοκρατία»παρουσίαση Σλαβοϊ Ζίζεκ, εκδόσεις του εικοστού πρώτου , 2008

Ο Γκράμσι από «Για τον Μακιαβέλι…» Αντόνιο Γκράμσι, εκδόσεις Ηριδανός