για το 34 φεστιβαλ ΚΚΕ - ΚΝΕ

για το 34 φεστιβαλ ΚΚΕ - ΚΝΕ

Ξερεις..χάρηκα που σε είδα. Και χάρηκα που σε είδα εδώ..»

Την θυμάμαι εδώ και πολλά χρόνια. Δεν ξέρω πως τη λένε. Δούλεύε στα Γκούντυς στη γειτονιά μου. Παίζει να ήμουν και πολύ μικρός όταν την πρωτοείδα. Κι αυτή πιτσιρίκα θά’ταν. Μετά έπιασε δουλειά σε ένα άλλο , «σάντουιτσλαντ» και ξέρωγω.. Είκοσι χρόνια νά’ναι; Τη θυμάμαι πάντα μ’αυτά τα χαζοχαρούμενα ρούχα με τα καπελάκια που τους βάζουν να φοράνε στα φαστφουντ. Περνώ από κει καμιά φορά πηγαίνοντας στο γραφείο. Κι εγώ έχω μεγαλώσει κι εκείνη. Βλεπόμαστε, χαμογελάμε, σπάνια ψωνίζω και τίποτα από κει. «Δουλεύεις εδώ γύρω;». «Λίγο πιο κάτω..». «Σε γραφείο, κατάστημα..;» «Δικηγόρος» «Βγαίνει τίποτα η..» «Η.. συνήθως». Τέτοια. Γνωστοί άγνωστοι σε μια πόλη ενός εκατομμυρίου, τίποτα σπάνιο ή σπουδαίο.

Την είδα στο Φεστιβαλ. Με είδε μάλλον, στο τραπεζάκι, πάνω στον πανικό του Σαββάτου μ’ένα ποτήρι φραπέ στο χέρι – τσιγάρο όχι, προσπάθώ να το κόψω ξέρετε. Με μια φίλη της – δεν την ήξερα αυτή, πάντως με χαιρέτισε κι εκείνη, ίσως να μη θυμάμαι καλά. Οικειότητα απροσποίητη. Χαρά μη σας πω. Μου έλεγε πόσο της άρεσε το Φεστιβάλ, όχι δεν ερχόταν πρώτη φορά, αλλά φέτος ήταν και δίπλα στο σπίτι της «Τί, ντροπή πια..». Μου είπε ότι έψαξε το περίπτερο του ΠΑΜΕ, θ’αράξει στη Λαϊκή Σκηνή και να πω στα παιδιά να τ’αφήνουν λίγο παραπάνω τα σουβλάκια. Χαμογελούσα. Κατάλαβε γιατί. Χαμογέλασε κι εκείνη και πήρε ένα «Αλφαβητάρι της Θητείας» που είχα στον πάγκο μου – ίσως νά’χει καν’ανηψι στο στρατό, ίσως να μάζευε ό,τι μπορούσε, ίσως να θελε μ’αυτό τον τρόπο να μου δείξει αλληλεγγύη. Να υπογραμμίσει το δεσμό που είχαμε. Εδώ είμαστε.

Μετά μου είπε πως χάρηκε που με είδε. Και ειδικά ΕΔΩ. Και μετά χάθηκε στ’ανθρωπομάνι.

Κι εγώ σκέφτηκα ν’ανάψω τσιγάρο, σκέφτηκα μήπως με είχε δει καμιά φορά με το Ριζοσπάστη, σκέφτηκα πόσοι και πόσες ακόμα εκεί έξω θα χαίρονταν να μ’έβλεπαν εδώ, ντράπηκα λίγο που δεν είμαι πια τόσο σκύλος με τα εισιτήρια κι όλ’αυτά, ντράπηκα δυο φορές που βαριόμουν στο τραπεζάκι μου, σκέφτηκα το σύντροφο των Αναγνώστη το Δεληγιάννη, το μαχητή του ισπανικού εμφυλίου που κάπου εκεί γύρω τέλειωσε τη ζωή του το ’44 στ’απόσπασμα,τέτοιες ανάκατες σκέψεις μπουρδουκλώθηκαν στο κεφάλι μου, αλλά δεν ήταν ανάκατες, η συνέχεια υπάρχει κι είναι ενιαία.Όχι σε ευθεία γραμμή. Αλλά ενιαία.

Μετά τίναξα τη σκόνη απ’το παντελόνι μου, γύρισα για λίγο απ’την άλλη  κι άρχισα να ταχτοποιώ τα χαρτιά μου, δήθεν μου τα πήρε ο αέρας κι έτσι..

Καλά τα πήγαμε φέτος.

μπηκες στο κλαμπ των “προνομιουχων” και τολμας να γυρευεις δικαιωματα κι αξιοπρεπεια; Ιδού λοιπόν ένα – σχετικά – φρέσκο ρεπορτάζ, από ένα χώρο που μολονότι απασχολεί την καθημερινότητα της πλειοψηφίας της ελληνικής κοινωνίας ( εκόντες άκοντες βέβαια αναγκάζεστε ν’ασχολείστε πολλοί από σας με τέτοια θέματα), πολύ μικρό κομμάτι της έχει πραγματική εικόνα περί του τί ακριβώς συμβαίνει. Κι αυτό που συμβαίνει, κατά την ταπεινοτέρα όλων, άποψή μου, είναι ενδειχτικό για την πραγματικότητα πολλών άλλων φαινομένων που συμβαίνουν κι επίσης απασχολούν, σε κεντρικό πολιτικό επίπεδο την καθημερινότητα όλων μας. Και μάλιστα, απειλούν ενίοτε να μας διαμορφώνουν την καθημερινότητα και από κυβερνητικές θέσεις..   

Οι δικηγόροι λοιπόν είναι ένας κλάδος που μικρή σχέση έχει στην πλειοψηφία του, με την εικόνα που έχει διαμορφωθεί από τις ταινίες της Finos Films , τους «Δικηγόρους του Λος Άντζελες» και το «Μάτλοκ». Στην Ελλάς του 2000 το νά’σαι δικηγόρος – για την ακρίβεια να είσαι νέος δικηγόρος -είναι από τα δυσκολότερα επαγγέλματα: το κεφάλαιο κίνησης που απαιτείται είναι σχετικά μεγάλο, και λίγοι είναι όσοι τολμάν να ανοίξουν δικό τους γραφείο, συνήθως σε συνεργασία με ένα δυο άλλους. Και ανεξαρτήτως των τρέχοντων εξόδων είναι μεγάλο ρίσκο: εγγυάται κανένας ότι πρόκειται να έχεις δουλειά;

Οι περισσότεροι επομένως «επιλέγουν» / αναγκάζονται να γυρεύουν δουλειά σε έτοιμα γραφεία. Κι εδώ είναι η μεγάλη παγίδα: διότι το έτοιμο γραφείο, εκτός και είναι του μπαμπά σου ξερωγώ είναι ένας χώρος που δουλεύεις για το «συνεργάτη»/εργοδότη. Αυτός παίρνει τις δουλειές αυτός μοιράζει την ύλη, άρα αυτός σου καθορίζει τα καθήκοντά σου και βέβαια αυτός σου καθορίζει την αμοιβή σου. Η οποία αμοιβή στην καλύτερη – ή στη συνηθέστερη – περίπτωση  είναι γύρω στα 500€. Βάλε κι ότι το χρόνο πρέπει να μαζέψεις σαν νέος δικηγόρος κάπου € 1500 για τα ταμεία σου, καταλαβαίνετε τί παίζει περίπου: τα πράγματα είναι ζόρικα για την πλειοψηφία και οι «καρχαρίες» -που συνήθως ταυτίζονται και με τους γνωστούς των τηλεοράσεων – κάνουν πάρτη πάνω στα 8ωρα και 10ωρα που είναι κανείς και καμιά κλεισμένος σε γραφείο να βγάζει τα μάτια του πάνω σε κώδικες και νομολογίες. Αλλιώς τα είχες υπολογίσει όταν ήσουν πιτσιρίκι, έπινες καπουτσίνο στο κυλικείο της σχολής και μέτραγες τις παρατάξεις από το κλαμπάκι που θα κάνουν το πάρτυ τους, και είχες όνειρα για αγορεύσεις και καριέρες: φτάνεις να είσαι δικηγόρος πενταετίας και δεν συμπληρώνεις ούτε 10 παραστάσεις σε δικαστήρια το χρόνο…

Πάμε τώρα στο προχτές (18.3). Στη δεδομένη ανωτέρω κατάσταση έρχεται και προστίθεται -όχι μόνο για τους δικηγόρους αλλά για όλους – το ν/σ της κυβέρνησης για το ασφαλιστικό. Μαύρα τα πράγματα πλέον για όλους όπως είπαμε , μα ακόμα περισσότερο για τους αδύναμους της υπόθεσης, ήτοι τους νέους και τις γυναίκες. Από την πλευρά της κυβέρνησης τα ψέμματα έχουν τελειώσει, ώρα να τελειώνουν τα ψέμματα κι από την πλευρά των εκπροσώπων των δικηγόρων: συμβολικές και αναντίστοχες κινητοποιήσεις πλέον δεν αρκούν. Δεν μπορεί να πατά κανείς σε δυο βάρκες μονίμως:ή με τα μεγαλογραφεία που έχουν συγκεντρώσει την ύλη και κονομάν ή με την πλειοψηφία που αγωνίζεται να επιβιώσει στο επάγγελμα κατ’αρχήν και στη ζωή του ευρύτερα. Και, ξέρετε, αν υπάρχουν αναλογικά «λίγοι» δικηγόροι τόσο η υπόθεση της δικαιοσύνης συγκεντρώνεται στα χέρια μιας ελίτ: απλά θυμηθείτε το «σκάνδαλο» του εργατολόγου της ΓΣΕΕ που έβγαζε εκατομμύρια με δικαστήρια καρμπόν από εργαζόμενους για διεκδικήσεις που, εδώ που τα λέμε, όφειλε να κάνει κυρίως ως καθ’ύλην αρμόδια η ίδια η ΓΣΕΕ…

Η Γ.Σ. λοιπόν συγκροτείται (μεγάλη υπόθεση καθώς, βάσει των σχετικών κωδίκων, απαιτείται συμμετοχή περίπου 800 δικηγόρων για τη διεξαγωγή της συνέλευσης..) από περίπου 1100 άτομα. Σε άτυπη συνεδρίασή του λίγο πριν την έναρξη ( πηγαδάκι πες) το Δ.Σ. αποφασίζει να κατέβει με πρόταση για δυο 48ωρες αποχές -24.3 και 26.3 και 31.3, 1.4 αντίστοιχα – προκειμένου να εκφραστεί η αντίθεση του χώρου με το ν/σ. Το ύφος, και το στυλ, των εκπροσώπων της πλειοψηφίας του Δ.Σ. -όπου ο Πρόεδρος είναι από το ΣΥΝ, και ακόμα είναι οι παρατάξεις του χώρου του ΠαΣοΚ, της ΝΔ, και ανεξάρτητοι της ίδιας λογικής και από τους 3 ανωτέρω χώρους προερχόμενοι –  ήταν ότι θα «κάνουν περίπατο» στη συνέλευση. Εξάλλου η επιτευχθείσα συναίνεση των «μεγάλων» φαίνεται να είναι εγγύηση για αποτροπή των εκπλήξεων..

Έλα όμως που η πραγματικότητα καμμιά φορά είναι άλλη. Και η πραγματικότητα είναι τέτοια όπως την περιγράφουμε -ως παθόντες – στις πιο πάνω γραμμές όχι όπως την ελπίζει το συνδικαλιστικό κατεστημένο της μεγαλοδικηγορίας: οι πρώτες ομιλίες που ακούγονται και μιλάν για «αποχή διαρκείας», καταγγέλουν τη μεσοβέζικη και «ανεπαρκή» στάση της πλειοψηφίας , μιλούν για την πραγματικότητα των νέων -ειδικότερα -συναδέλφων, χειροκροτούνται από ένα ακροατήριο 1000 ατόμων. Ήδη τρεις παρατάξεις, η Νέα Αγωνιστική Κίνηση Δικηγόρων (ΚΚΕ), Εναλλακτική Παρέμβαση (ανένταχτοι, ΝΑΡ, Δίκτυο για τα Κοινωνικά και Πολιτικά δικαιώματα κ.α.) και Δικηγορικός Παλμός (που χρεώνεται σε ένα ευρύτερο χώρο του ΠαΣοΚ) διαμορφώνουν πρόταση της «μεοψηφίας» του Δ.Σ. : αποχή διαρκείας, νέα συνέλευση 31.3. -1.4 (η εξ αναβολής), τριήμερη κατάληψη του δικαστικού μεγάρου, αποκλεισμός του δρόμου μπροστά από τα δικαστήρια και συμμετοχή στις κινητοποιήσεις άλλων φορέων με στόχο την πλήρη ανατροπή του ν/σ. (όχι πάντως της ΓΣΕΕ!).

Οι εκλεγμένοι της πλειοψηφίας επιχειρηματολογούν σε συνθήκες  πλήρους αδιαφορίας απ’το ακροατήριο , και ο Πρόεδρος «πιάνει» το αρνητικό κλίμα: αποφασίζουν – χωρίς να θέσουν στο σώμα την πρόταση – να  γίνουν όσες ομιλίες είναι μέχρι τις 23.00 μ.μ., αποκλείοντας στην ουσία όσο κόσμο θέλει να εκφραστεί, αλλά και προβλέποντας να μην «κουραστούν» και φύγουν χωρίς να ψηφίσουν οι γούνες της ΝΔ που έκαναν την εμφάνισή τους (αν και όσο το σκέφτομαι αυτές δεν είχαν φόβο να φύγουν: ούτως ή άλλως δεν συχνάζουν στα δικαστήρια..). Τελικά η ψηφοφορία είχε ως εξής: 52,3% υπέρ της πρότασης ΣΥΝ -ΝΔ -ΠαΣοΚ (ή αλλιώς της πλειοψηφίας του Δ.Σ. όπως ειδικότερα εκφράζεται) και 47,7% υπέρ της πρότασης ΚΚΕ – εξωκ. αριστεράς – ανεξ. ΠαΣοΚ (ή της εν προκειμένω μειοψηφίας του Δ.Σ.).

Δεν χρειάζεται να είναι κανείς τζίνι του συνδικαλισμού για να καταλάβει ότι αν ΔΕΝ ήταν μονομπλόκ οι δυνάμεις της ΣΥΝ, της ΝΔ και του ΠαΣοΚ πολύ απλά η πρόταση για 48ωρες ΔΕΝ θα πέρναγε.. Επίσης δεν χρειάζεται και κανά κοφτερό μυαλό για να καταλάβει κανείς ότι η συνδικαλιστική εκπροσώπηση των μεγαλογραφείων έχει όρια – τα όρια που διαμορφώνει η πραγματικότητα της εκμετάλλευσης..

Επειδή τώρα ο πρόεδρος του δικηγορικού συλλόγου θεσσαλονίκης είναι από το χώρο του ΣΥΡΙΖΑ μπορεί κανείς να βγάλει σπουδαία συμπεράσματα: πρώτον γιατί η νίκη τους στις δικηγορικές εκλογές ( σαφώς επιστέγασμα κοπιαστικής δουλειάς ) παρουσιάστηκε ως «αριστερή στροφή» με ευρύτερες προεκτάσεις, από τα πρωτοσέλιδα της «Αυγής». Δεύτερον γιατί αυτή η «αριστερή στροφή» έμεινε μόνο στην εικόνα και όχι στην ουσία: οι «από κάτω» σ’ότι έχει να κάνει με τη Γενική Συνέλευση της 18.3 δεν εκφράστηκαν από τους από πάνω. Και η διαφορά «κάτω» «πάνω» είναι διαφορά -σχεδόν -ταξική. Δεν είμαστε ΟΛΟΙ δικηγόροι. Η ανισοτιμία υπάρχει και σε μας, και πρόκειται για ανισοτιμία που δεν σχετίζεται με την ιδιόρρυθμη φύση του επαγγέλματος: δεν έχει να κάνει με τις ικανότητες του καθένα έχει να κάνει με τους όρους που εξασκεί κάποιος το επάγγελμα..

ΕΔΩ λοιπόν η «κινηματικότητα» του ΣΥΡΙΖΑ πήγε περίπατο… Η «σύγκρουση» με την κυβέρνηση, οι αριστερές ρητορείες, τα νέα πρόσωπα κλπ. κλπ. Πρυτάνευσε η «ανάγκη» να φαινόμαστε «πρώτοι» –  ψήνοντάς τα με τους επαγγελματικά μεγαλόσχημους που δε χάνουν και τίποτα με τις 48ωρες, κλείνοντας το μάτι στην κυβέρνηση – που δεν παθαίνει δα και τίποτα με ολιγοήμερες ξεκομμένες μεταξύ τους αποχές – και ελπίζοντας βέβαια ότι δεν βγουν παραέξω, στον τύπο δηλαδή, οι ακροβατισμοί τους. Την πάτησαν βέβαια…    

Αυτά λοιπόν συμβαίνουν, και μάλιστα σε χώρους προνομιακούς κοινωνικά για το ΣΥΡΙΖΑ. Ο καθένας μπορεί να γνωρίζει την πραγματικότητα καλύτερα στο χώρο που ζει κι εργάζεται. Κι ως εκ τούτου ο καθένας μπορεί να συμπεράνει και πόσο αληθινή και επιβεβαιώσιμη στην κοινωνία είναι η εικόνα που δίνουν τα γκάλοπ.

Ας το πεί κάποιος και στην «Ελευθεροτυπία» (που σκίζεται να μας δείξει το μάυρο άσπρο..)

Τα γεγονότα, νομίζω ο Μαγιακόφσκι τό ‘πε – ή ο Μαρξ;- , σπάνια έρχονται γυμνά. Φοράν πάντα από πάνω τους μπόλικα ρούχα: πολύχρωμα ενίοτε, εντυπωσιακά συχνά, άλλοτε φτηνιάρικα και άτσαλα συνταιριασμένα,  πάντως, ως γεγονότα, καλύπτονται. Έτσι που την ουσία τους να μην μπορείς να τη διακρίνεις παρά ύστερα από καιρό.. Όχι δηλαδή ότι δεν υπάρχουν κι οι διάφοροι που τα βλεφαριάζουν πάνω κάτω με την επιμέλεια καμακιού στη Ρόδο. Άλλα κι αυτοί δεν είναι άσφαλτοι – ένεκα που σφάλλουν συχνά, διότι το κάθε βλεφάριασμα είναι ζήτημα οπτικής γωνίας: πάνω, κάτω,  αριστερά ( το πιάσαμε το υπονοούμενο ε;) και δεξιά.. Συν (κι εδώ το πιάσαμε το υπονοούμενο ε;)  του ότι κάποιοι κάνουν το κρέας ψάρι ή, όπως έλεγε για τον Κυρκο ο Τζιμάκος, κάνουν την (μάγισσα) Κί/ύ ρκη και ενώ τα βλέπουμε καθαρά τα γουρούνια μας τους λένε για ανθρώπους. Που παναπεί πρόβλημα βέβαια γιατί ενώ πας να ψωνίσεις μαρούλι σου βγαίνει μπρόκολλο , ή αν θες, εκεί που λες «ας ακούσω την άποψη της αριστεράς» ακούς την άποψη της δεξιάς και μπερδεύεσαι εσύ, εσύ λέω, που έκανες κοπάνα από την ΟΒ σου όταν είχατε ιδεολογικό μάθημα, που προτιμούσες το χαβαλέ στο τραπεζάκι απ’το να διαβάσεις για τον αποστάτη Κάουτσκι, που πολύ θα ήθελες για την πάρτη σου να εμβαθύνεις αλλά ας όψεται η δουλειά κι οι υποχρεώσεις.

Εσύ- ω! εσύ –  ας πρόσεχες. Γενικώς. Άμα εξαιρέσουμε την αντίθεση κεφάλαιο – εργασία όλα τ’άλλα σ’αυτή τη ρημο σ.Γκιάπ διάβαζε όοολο το ΛΎ?ιν του γι’αυτό και νίκησε τους Αμερικάνοι, τους οπορτούνες κι όλους τους εχτρούς του λαούαδοζωή έρχονται σε αποχρώσεις λεπτές όσο το οδοντικό νήμα λέμε, κι άμα δεν έχεις μάτι εξασκημένο γάματα.

Για πάρ’τε τώρα κάβο μιαν υπόθεση: το Κοσσυφοπέδιο «ανεξαρτητοποιείται» εντάξει; (μέσα σε εισαγωγικά το ρήμα βέβαια γιατί αν είναι να  διώξουν – οι ΗΠΑ – τους καταπιεστές Σέρβους για να δουλεύουν οι ντόπιοι μεροκάματα του τρόμου σε πολυεθνικές , με μαύρο δάκρυ θα κλαίν οι τύποι εκεί). Επίσης σπρώχνεται η «οριστική» λύση του ζητήματος της ονομασίας της πΓΔΜ. Η Ελλάδα ψιλοστριμώχνεται γιατί η λύση δεν έχει να κάνει με το -λογικό -του γεωγραφικού προσδιορισμού αλλά με την άσκηση πιέσεων στη χώρα της Νάνας Μούσχουρη για μια σειρά ζητήματα (ποια;) . Αγωγοί πετρελαίου στήνονται και σχεδιάζονται, η Κύπρος μπαίνει επίσης σε τροχιά Ανάν 2 – άλλο πράμα να προτείνεται δεν το κόβω εκτός και την αποφασιστική επί του κυπριακού  αρμοδιότητα αναλάβει η ΚΕ του ΚΚΕ- , οι προτάσεις των διεθνών διαμεσολαβητών αποκρύβονται από τα κόμματα αλλά διοχετεύονται στο «ελεύθερο» Βήμα, κρατάμε την ανάσα μας για το επικείμενο- «μητέρα όλων των σκανδάλων»- σκάνδαλο της Siemens, και βέβαια..

..ο νέος εκλεκτός εδώ και λίγες εβδομάδες διαπρέπει στην τέχνη του να εντυπωσιάζει τους πάντες με την επιχειρηματολογία και τις καινοφανείς ριζοσπαστικές του απόψεις χωρίς να λέει τίποτα απολύτως. Τα λένε οι άλλοι γι’αυτόν ότι τα λέει. Κι εσύ, εφ’όσον ακούς να λέν γι’αυτόν ότι λέει, λες κι εσύ πως λέει πράγματα σπουδαία, και μετά το λενε όλο και περισσότεροι και μετά «εμφανίζονται» (ναι βρε! από μόνα τους)  κάτι γκάλοπ που δίνουν σ’ένα κόμμα –  το οποίο  πανηγύριζε πριν λίγους μήνες  όταν πέρασε με δεύτερο δεκαδικό το 5% –  το 15% στην πρόθεση ψήφου (προφανώς γίνονται τιτάνιες ανακατατάξεις στην πολιτική συμπεριφορά του Έλληνος). Και έπειτα λες, πάλι, εσύ, ο αριστερός, «ε, άρα νικάμε –  γινόμαστε περισσότεροι». Που να πάει το μυαλό σου ότι ακόμα και το εξημερωμένο ΚΚΙταλίας (εξημερωμένο μεν – ΚάπαΚάπα δε) του έδιναν 5 -10 μονάδες κάτω τα γκάλοπ έτσι, μπας και σπάσει ο διάλος το ποδάρι του..

Διαβάζω σήμερα στην Ελευθεροτυπία:»συνάντηση ΣΥΡΙΖΑ με Μπαμπατζάν στην Άγκυρα».Όπου ανάμεσα σε άλλα ο ΣΥΡΙΖΑ μας ανακοίνωσε ότι ο κ. Μπαμπατζάν (υπΕξ της Τουρκίας έτσι;) εξέφρασε την ικανοποίησή του «για τη βελτίωση των σχέσεων και τη συνεργασία των δυο χωρών σε μια σειρά τομείς». Επίσης θυμάμαι προ τριμήνου – διμήνου; -την επίσκεψη Αλαβάνου στην πΓΔΜ και το εκεί αντίστοιχο κλίμα που μεταφέρθηκε από το σχετικό ανακοινωθέν του ΣΥΡΙΖΑ.

Πη Αρ ίσως μου πείτε. Γυρνάει ο ΣΥΡΙΖΑ – οι μεγάλοι όχι ο νέοπαρ -τα Βαλκάνια και συναντιέται με κυβερνήσεις. Έλα όμως που αυτό δεν είναι δημόσιες σχέσεις: Άραγε θα συναντούσε η Μπακογιάννη τον εκπρόσωπο του ODP της Τουρκίας αν ερχόταν από εδώ; Αν είχε κάτι να βγάλει μόνο. (πολύ σωστή σκέψη: τί έχουν να βγάλουν όλοι τούτοι από το ΣΥΡΙΖΑ;).

Εάν , λέω τώρα, για την Κύπρο προαλείφεται λύση τύπου Ανάν, θα πρέπει κάπως να πιεστεί η Ελλάδα, να πιέσει την Κύπρο να τη φάει -τη λύση –  και να πει κι ευχαριστώ. Για να γίνει αυτό θα πρέπει η Ελλάδα να πάρει κάτι από το «θέμα» της Μακεδονίας που να το παρουσιάσει ως νίκη -γιατί ποιος τον ακούει μετά τον Άδωνι – , κι αν η Ελλάδα δεν τους πολυκάθεται καλά, το προηγούμενο του Κοσσυφοπεδίου θα της το ανεμίσουν στη μούρη τίποτα «εξαγριωμένοι» μουσουλμάνοι υπάλληλοι του προξενείου της Κομοτηνής – ίσως και όχι μόνο τέτοιοι. Που βέβαια οι τελευταίοι μπορεί να ανοίξουν το ζήτημα ανά πάσα στιγμή μια και το πραγματικό θέμα Ελλάδας Τουρκίας είναι η υφαλοκρηπίδα του Αιγαίου.Ποιος ζηλεύει τον οποιοδήποτε πρωθυπουργό σε μια τέτοια κατάσταση;

Εκείνος , λέω εγώ, που– πιστεύει ο ίδιος και πιστεύουν οι άλλοι γι’αυτόν – μπορεί να εγγυηθεί ότι θα εξασφαλίσει τη μέγιστη δυνατή – λαϊκή -συναίνεση απέναντι σε ΟΛΑ. Γενικώς. Το προαναγγελθέν σκάνδαλο της Siemens – προαναγγελθέν βέβαια, μια και εδώ και κάτι χρόνια , πια, σκούζουν στη Γερμανία για το 2004 – αν σκάσει θα καθαρίσει τη μπουγάδα από πολλούς και διάφορους – κι όχι μόνο πρόσωπα αλλά και κόμματα ενδεχομένως. Ποιοι άραγε είναι αρκούντως «καθαροί» και «άφθαρτοι» για να βγάλουν σε πέρας, με το μικρότερο δυνατό για τον αστισμό κόστος, μια τέτοια αποστολή αυτοκτονίας;

(ε..ανοίχ’τε καμμιά τηλεόραση. Όλα από τα βλογς θα τα μαθαίνετε;).

Παγκόσμια αναταραχή – θαυμάσια κατάσταση έλεγε ο Πρόεδρος Μάο. Και είναι πράγματι τέτοια η κατάσταση, θαυμάσια. Οι από πάνω γυρέυουν λύση  ανάγκης – πλέον-, οι από κάτω πρέπει να ψάξουν λύση ριζική.

Άιντε a las barricadas..

   

«κάνεις τίποτα απόψε; δουλεύει ο Π. εγώ θα κατέβω να τον δω, περνα για καμιά μπύρα αν δεν έχεις κανονίσει». 10.30′ το μηνυματάκι, αραγμένος εγώ αλλά δεν χρειάζομαι και πολλά πολλά για να πάρω τους δρόμους. Εξάλλου ο φίλος ο Π. είναι από τους ελάχιστους σ’αυτή την αυτοπαραμυθιαζόμενη πόλη που μπορεί να συνδυάσει Smiths,με Bowie, με Ramones, με St. Etienne, Eyeless in Gaza και Beirut. Εγγύηση ότι δεν θα ταλαιπωρήσουν την ψυχολογία μας οι /τα έντεχνα.

Σκάω στο μαγαζί 12 παρά (σαν τον Καρρά) και βρίσκω μαζωμένο όλο τον καλό τον κόσμο: ένα δυνατό παρεάκι , συμμαθητές του φίλου που μού στειλε το μήνυμα. Έχουμε γυρίσει κάποιες φορές και γνωριζόμαστε καλούτσικα. ( οι Field Mice στο soundtrack).Μετά τις χαιρετούρες και τα σχετικά – «πότε απολύθηκες», «πως παν οι δουλειές – αθώωσες κανά έμπορο;» , «βρήκα δουλειά σε μια τεχνική, γύρω στο χιλιάρικο, αλλά τα ωράρια είναι 7 με 7 στο χαλαρό», ξαναπιάνουν τη συζήτηση που διακόπηκε αμά τη αφίξει μου: τα γκάλοπ που δίνουν στο ΣΥΡΙΖΑ ποσοστάρες. Και, το λαιτ μοτίφ «το ΚΚΕ έτσι και το ΚΚΕ γιουβέτσι»ατσάλινο τείχος ενάντια στον οπορτουνισμό λεμε.

Είπαμε cool τα παλικάρια,αλλά τα ελαττωματάκια τους τα έχουν: διότι εκτός από ψηφοφόροι του ΣΥΡΙΖΑ – στις βουλευτικές γιατί στις τοπικές τό ριξαν σε μας, ένεκα οι φιλίες, υποψηφιότητες κι έτσι -είναι και οπαδοί του Άρεως (που τον λένε και οι παλιοί). Βαριόμουν λίγο τις ζυμώσεις εκείνη τη μέρα, αλλά οι ζυμώσεις  – όπως οι ιώσεις – , σου προκύπτουν ενίοτε χωρίς εσύ να κάνεις το παραμικρό.

Έχει τη ρέντα του ο φίλος» Κοίταξε να δεις, ο Τσίπρας για πρόεδρος σημαίνει ότι οι δεξιοι στο ΣΥΡΙΖΑ παίρνουν πούλο, και προχωράμε στην κοινωνία με χίλια» . Στα ηχεία οι Smiths στο μεταξύ, θυμάμαι μια κουβεντούλα που είχαμε στο ίδιο μέρος πριν κάτι μήνες για το αν ο Morissey ήταν λίγο ή πολύ gay και πόσο μπροστά στο ζήτημα ήταν οι Happy Mondays – those were the days φίλε μου! «Κάτσε ρε, προχωράτε για που;». «Για το σοσιαλισμό, μου λέει. Με ελευθερία και δημοκρατία». «Καμιά χωριάτικη; Μελιτζάνα τίποτα;». «Ε, εδώ μιλάμε κι εσύ αρχίζεις τα συνδικαλιάρικα». 

Δίκιο είχε. Και για να λέμε την αλήθεια, τα παιδιά δεν ήταν του αμφιθεάτρου ούτε του σωματείου.Εξ’ου και ΣΥΡΙΖΑ. Η πλάκα είναι ότι ο φίλος που «πανηγύριζε» που θα διώξουν τους δεξιούς, γούσταρε το ΠΑΜΕ γιατί ήταν οι μόνοι που δούλεψαν μια ιστορία για κάτι απολύσεις εκεί που δουλεύει η μάνα του. Μάλιστα τις απολύσεις τις είχαν πάρει πίσω κι η μάνα του γράφτηκε και στο σωματείο – οπότε και ο δικός μας, παραδέχεται.. Πιάνομαι από ‘κει λοιπόν..

«Κατ’αρχήν ρε συ, το φούσκωμα του ΣΥΡΙΖΑ στα γκάλοπ, δεν προκύπτει από την κοινωνία. Να, πάρε τα συλλαλητήρια: ο κόσμος του ΣΥΡΙΖΑ είναι ίδιος στα νούμερα. Όσοι επηρρεάζονται συνδικαλιστικά από το ΠαΣοΚ μένουν εκεί, πίσω από τις ίδιες ηγεσίες. Μόνο το ΠΑΜΕ ανεβάζει τον κόσμο του. Έπειτα και σε αρχαιρεσίες σε συνδικάτα κλπ. πάλι μένουν οι δικοί σου χαμηλά..». «Ναι, ΟΚ έστω ότι είναι έτσι. Αλλά εμείς δεν είμαστε ΚΚΕ να τρέχουμε να οργανώνουμε κόσμο, να τους γράφουμε σε Κόμμα, συνδικάτα και τέτοια, έχουμε άλλη αντίληψη για την κοινωνική παρέμβαση».»Και; Αυτή η άλλη αντίληψη πώς φαίνεται στην κοινωνία ότι κερδίζει έδαφος;» «Από τα γκάλοπ». Το γνωστό σχήμα του κύκλου..

«Το ενδεχόμενο να είναι στημένα τα γκάλοπ για να ενισχύσουν τα σενάρια αναδόμησης του πολιτικού σκηνικού, τον περίφημο «διπολισμό» που έρχεται να «μας» ξεβαλτώσει κι έτσι, το σκέφτεσαι;». «Τί συνωμοσιολογικά είν’αυτά που λες;» » Συνωμοσία; Μα όλα φόρα παρτίδα είναι: θυμάσαι στις εκλογές που το ΚΚΕ έλεγε ότι το πάτε για κομπρεμί με το ΠαΣοΚ, κι εσείς, κι εσύ μάλιστα, λέγατε ότι αυτά είναι τρίχες κλπ; Σήμερα και ο Αλέκος και ο Τσίπρας όλο και πιο συχνά μιλάνε για την ώρα της Αριστεράς, και να συζητήσουμε συνεργασία με το ΠαΣοΚ και τέτοια». Σκοράραμε εδώ. Σκύψαν κι οι άλλοι ν’ακούσουν – γιατί πράγματι τη σχετική κουβέντα την είχαμε ξανακάνει, ότι ο ΣΥΝ το πάει για συνεργασία με το ΠαΣΟΚ, και είχε γίνει ένα ψιλοτζέρτζελο με φωνές κι έτσι τότε. «Και στο φινάλε, συνέχισα με τις παραμορφώσεις των Stone Roses  στην τσίτα (αυτοί οι φουκαράδες ήταν όντως μεγάλο γκρουπ και πολύ άτυχοι), αν είναι να τραβηχτείτε στο ΠαΣοΚ τί σοσιαλισμοί, τί ανθρώπινα πρόσωπα και τί σας φταίνε οι «δεξιοί» και καλά του ΣΥΝ»;

«Εντάξει, να σου πω κάτι; Το ΠαΣοΚ έχει πολύ προοδευτικό κόσμο, το ’74..» » Το ’74 ρε ψηλέ δεν είχα γεννηθεί ούτε κι εσύ. Τί μου λες τώρα; Κι έπειτα το ΠαΣοΚ υπήρχε και το ’84 και το ’94 και το 2004.. Θυμούνται όλοι τις παπάντζες του ’74 – που ούτε τότε τα πίστευαν, για να χώσουν τον κόσμο στη στρούγκα τά’ λεγαν- μόνο όταν χάνουν κόσμο απ’τ’αριστερά για να τους ξαναμαζέψουν. Εσείς αν είσασταν εντάξει, θα μιλάγατε στον κόσμο του ΠαΣοΚ που τους αφήνει, για ρήξη με την αστική εξουσία, ενάντια στην ΕΕ, κόντρα στις πουλημένες εργοδοτικές ηγεσίες των κοινωνικών διαλόγων». Λίγο Μαυρίκος – τί Μαυρίκος, Μαϊλης και βάλε – του βγήκα του ψηλού κι από πάνω ο Iggy να χτυπιέται με «Lust For Life».[ έμαθα ότι ο Iggy την είδε τα τελευταία χρόνια οικολόγος, υγιεινιστής κι έτσι. Αλλά ξαναφτιαξε τους Stooges οπότε δεν θα τον κράξω]. «Ε, καλά οι ΚΚΕδες μόνο τους ΚΚΕδες θεωρείται αριστερούς». Το πήρα αυτό για λευκή σημαία. «Πάω για τσιγάρα, θέλετε τίποτα;»

Έξω είχε φτάσει 3 παρά.. Οι φυλές της μεγάλης φτωχομάνας ταλαιπωρούσαν τους νυχτερινούς του Εβερεστ με διπλά κασέρια, δεν είπα μανιτάρια, ανανά έχετε, έκλεισε η καφετιέρα; και τέτοια. Άναψα τσιγάρο, θυμήθηκα μια κουβέντα που είχαμε με τον κολλητό ένα βράδυ σε άλλο μαγαζί: είχαμε δει μια αφίσα των Ramones «Καταζητούνται ζωντανοί ή νεκροί» και τέτοια, και καταλήξαμε στον Ρούμπικς – ένα κομμουνιστή στις Βαλτικές χώρες που τον είχαν κλείσει φυλακή, πρόσφατα, πριν λίγα χρόνια.Μετά αυτός θυμήθηκε τους Ganelin Trio μια  jazz μπάντα στην ΕΣΣΔ κι έπειτα , πως πήγε η κουβέντα στο Καλίνινγκραντ, το ρώσικο θύλακο στο ΝΑΤΟ. Γέλασε κάποια στιγμή μου λέει «αν παρακολουθήσει κανείς τί λέμε και σε τί μέρη τα λέμε θα βραχυκυκλώσει άσχημα, θα πάρει διαμπερές το σήμα». Λέμε καμιά φορά από τότε, δε μαζευόμαστε το Καλίνινγκραντ ;       

 Ξαναμπαίνω στο μαγαζί, ήδη η προηγούμενη κουβέντα έχει ξεθυμάνει ο κολλητός τη συνεχίζει με κάτι Μάαστριχτ και Νίκαια, αλλά το μεγαλύτερο μέρος της παρέας είναι συσπειρωμένο σε άλλο τραπέζι όπου γενικεύεται το συμπέρασμα πως «τόση ώρα μία γκόμενα δεν πέρασε». Σωστό κι αυτό – αυτό ήταν σίγουρα σωστό. Καμιά  μπύρα ακόμα και την κάνουμε, ε;

Ε, μετά εκεί που πήγαμε, ήταν τίγκα στις γυναίκες το μαγαζί, έριξε και λίγο Anne Clarke o Dj – πρώτος! – και μετά μπούκαρε η αστυνομία για τη μουσική. Κανά τεταρτάκι ξενέρωμα – και στο μεταξύ πιάνουμε κουβέντα με μια κουκλίτσα από την Αρχιτεκτονική που σερβίρει εκεί, και μας έφερε και τεκίλες αν θες να ξέρεις, και δουλεύω το άλλο Σάββατο θα περάσεις;

Λέω να περάσω. Αν και μέχρι το άλλο Σάββατο.. 

[Πάρ’τε κι ένα σουξεδάκι, από το soundtrack της βραδιάς,  του Stephen Patrick Morrisey και των Smiths, και πάρ’τε θέση κι εσείς αν ήταν ή δεν ήταν]

Με την αποχώρησή τους από το ισπανικό έδαφος, στο σύνολό τους τα μέλη των ΔΤ πέρασαν στη Γαλλία όπου και για κάποιο διάστημα κρατήθηκαν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης. (Με κάποια άλλη ευκαιρία θα πούμε για το πού διέμειναν, και πώς έφυγαν από την Ισπανία για το Μεξικό, το Λονδίνο ή το Παρίσι οι ηγέτες των σοσιαλιστών, των αναρχικών, τροτσκιστές κλπ. Γι’ αυτούς πάντως στρατόπεδα συγκέντρωσης δεν είχε..). Την ίδια μοίρα είχαν και οι επιζήσαντες Έλληνες. Μία ομάδα 18 ατόμων βρέθηκε σε στρατόπεδο στην περιοχή των γαλλικών Πυρηναίων και είχε υπεύθυνο τον Πέτρο Μαυρόπουλο από τον Πειραιά ο οποίος είχε υπηρετήσει ως αξιωματικός σε ισπανική μονάδα. Εκεί και ο Σάββας Σγουρός (κανονικό όνομα Σάββας Παλές) με καταγωγή από την Αίγυπτο. Μια άλλη ομάδα πιο πολυάριθμη παρέμεινε στο στρατόπεδο του Περπινιάν. Από εκεί οι περισσότεροι πέρασαν στην ΕΣΣΔ, ενώ κάποιοι παρέμειναν στη Γαλλία όπως ο Παναγιώτης Αϊβατζής – ο οποίος ήταν Γάλλος πολίτης και ήταν από τους πρώτους που έφτασε σε ισπανικόgce_0969_bardasano_bardasa1.jpg έδαφος.   Η ιστορία πολλών από τους επιζήσαντες συνεχίστηκε με τους ίδιους έντονους ρυθμούς. Του Κώστα Βιδάλη ας πούμε, συνεχίστηκε με την επιστροφή του στην Ελλάδα κάποια στιγμή το ’37 και τη σύλληψή του από την ασφάλεια του Μεταξά. Στην κατοχή δούλεψε στον παράνομο τυπογραφικό μηχανισμό του ΚΚΕ και του ΕΑΜ. Δέκα χρόνια ύστερα από το καλοκαίρι της Σπαρτακιάδας στη Βαρκελώνη, τον Αύγουστο του ’46 η παρακρατική συμμορία του Σούρλα τον συνέλαβε, τον οδήγησε στο χωριό Μηλιά και αφού τον βασάνισαν, τον δολοφόνησαν και «το πτώμα του (..) ρίχτηκε από τους δήμιούς του στα σκυλιά κι ό,τι απόμεινε απ’αυτό το έθαψαν ύστερα από μέρες οι κάτοικοι του χωριού» (Τσέρμεγκας). Ο Νίκος ο Βαβούδης ήρθε το ’44 στην Ελεύθερη Ελλάδα από τη Σοβιετική Ένωση και έδρασε παράνομος στην Αθήνα στην περίοδο του εμφυλίου. Κάποιος μπινές τον έδωσε στην Ασφάλεια το ’51 και για να μην πέσει στα χέρια τους αυτοκτόνησε, στην Καλλιθέα. Ο Αναγνώστης Δεληγιάννης, στέλεχος του ΚΚΕ στην Καβάλα και γραμματέας της Καπνεργατικής Ομοσπονδίας, με την αποχώρηση των ΔΤ, φτάνει στον Πειραιά όπου και φυλακίζεται. Στη συνέχεια στέλνεται εξορία Άϊ Στράτη, κι από εκεί το καθεστώς Μεταξά τον παραδίνει όπως και όλους τους κομμουνιστές κρατούμενους στους Ναζί. Εκτελέστηκε στο στρατόπεδο Παύλου Μελά στη Θεσσαλονίκη το 1943. Ο Νίκος Καραγιάννης, που πρωτοστάτησε στη δημιουργία του ελληνικού λόχου, στην περίοδο της κατοχής πέρασε στη Μέση ανατολή και μαζί με το Γιάννη Σαλά καθοδηγούσε τις προοδευτικές οργανώσεις των Ελλήνων σαν γραμματέας της «Ναυτεργατικής Ένωσης». Στις αρχές του 1943 πήρε μέρος στην «Εθνική Επιτροπή Συντονισμού Αγώνος» που είχε σκοπό το συντονισμό όλων των αντιστασιακών, αντιφασιστικών δυνάμεων της Μέσης Ανατολής. Κατέφυγε στη ΛΔ της Ρουμανίας ως πολιτικός πρόσφυγας όπου και πέθανε. Ο Σακαρέλλος κι ο Αϊβατζής βρέθηκαν στη Γαλλία όπου οργάνωσαν ομάδες δημοκρατών μεταναστών ενάντια στη δικτατορία του Μεταξά. Ο Αϊβατζής πήρε μέρος στη γαλλική αντίσταση και μετά την απελευθέρωση ίδρυση τη Δημοκρατική Ένωση Ελλήνων Γαλλίας που είχε σαν στόχο την αλληλεγγύη και την παροχή κάθε βοήθειας στους διωκόμενους αγωνιστές της Ελλάδας. Η γαλλική κυβέρνηση τον απέλασε στη συνέχεια κι εκείνος έζησε στη Βουδαπέστη ως πολιτικός πρόσφυγας.Ο Βασίλης Μεσαδάκος, που ήταν μηχανικός σε καράβι, πήρε μέρος στην εθνική αντίσταση σαν αξιωματικός του ΕΛΑΣ στην Εύβοια – ίσως κάποιοι παλιοί σ. εκεί να τον θυμούνται.

Κάμποσοι Έλληνες είχαν πιαστεί αιχμάλωτοι από τους φασίστες. Μόνο για το Σταύρο Μαυρογιαννάκη που αιχμαλωτίστηκε στη χώρα των Βάσκων, ξέρουμε ότι αργότερα σώθηκε με τη μεσολάβηση του Ερυθρού Σταυρού και έφυγε για τον Καναδά. Όλοι οι υπόλοιποι λογικά είχαν την τύχη όλων των αιχμαλώτων του Φράνκο: άμεση εκτέλεση. Ο Φράνκο γενικά παρουσίασε ελάχιστους αιχμαλώτους..

Σύμφωνα με μια μαρτυρία (του Σάββα Παλέ, που δόθηκε στην τηλ. εκπομπή Παρασκήνιο το 1984 όπως μεταφέρεται απομαγνητοφωνημένη στο «Πεθαίνοντας στη Μαδρίτη» του Χ.Δ.Λάζου) τουλάχιστον 17 Έλληνες μαχητές ήταν θαμμένοι στο νεκροταφείο της Μαδρίτης. Με την επικράτηση του Φράνκο τα μνήματά τους ξηλώθηκαν.

Διαβάζοντας για τους Έλληνες των Διεθνών Ταξιαρχιών και γράφοντας όλα τούτα, σκέφτομαι ότι το ελληνικό κράτος δεν έχει κάνει το παραμικρό για τη μνήμη όλων όσων παράτησαν με τη θέλησή τους τα πάντα και πέθαναν σε ξένη γη. Και δεν εννοώ ότι περιμένω, στο μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη να γραφτεί η Τερουέλ π.χ. δίπλα στην Κορέα. (Ο Σάββας Παλές εξάλλου είναι σαφής:»πολύς κόσμος σκοτώνεται σε άλλες πατρίδες, όχι στην πατρίδα του, εκεί τον στέλνουν,ενώ στην Ισπανία πήγαινε μοναχός του αυτός και αυτή είναι κατά τη γνώμη μου η διαφορά. Από τους Έλληνες που στείλανε να σκοτωθούνε στην Κορέα, με τους Έλληνες που πήγανε εθελοντικά να σκοτωθούνε και σκοτωθήκανε στην Ισπανία». Άλλο να σκοτώνεται κανείς για το κεφάλαιο κι άλλο απ’αλληλεγγύη σ’ένα άλλο λαό. Ωστόσο παρ’όλ’αυτά, η Ισπανική κυβέρνηση π.χ. το 1996 είχε προσκαλέσει στην Ισπανία και τίμησε όσους εθελοντές των ΔΤ επιζούσαν. Οι ελληνικές κυβερνήσεις άραγε δεν θα μπορούσαν να ζητήσουν από τους Ισπανούς έστω το χώρο που είναι θαμμένοι οι Έλληνες αντιφασίστες;

Θέλετε επίλογο; Δεν έχει. Ο αγώνας συνεχίζεται. Πάρ’τε όμως (για την συνταχτική δομή του κειμένου κι έτσι δηλαδή) κάποιες γραμμές από τις αναμνήσεις του Παναγιώτη Σκευοφύλακα, που δούλευε ναυτεργάτης στο S/S ΠΟΛΙ, το οποίο μετέφερε όπλα από την ΕΣΣΔ στην Δημοκρατία.Οι φασίστες μας λέει είχανε το πλοίο στη μαύρη λίστα τους και κάποτε τους την πέφτουν, βομβαρδίζουν το πλοίο μέχρι να βυθιστεί και μεταφέρουν όλο το πλήρωμα μέσα σ’ένα τάνκερ νερού, μέχρι τη Θέουτα – πόλη του ισπανικού Γιβραλτάρ. Εκεί τους ρίχνουν στο κάστρο, που το είχαν για στρατόπεδο συγκέντρωσης.

Λέει λοιπόν:»..Το φαγητό ήταν απαίσιο και συχνά μέσα στη σούπα που μας έφεραν είχε και κάτι κατσαρίδες τόσες μεγάλες.Εγώ λοιπόν το άφηνα στην πάντα. Ο Αλβανός, ήτανε κομμουνιστής βλέπεις, μου είπε:»Βγάλε τις κατσαρίδες στην άκρη και φάε τη σούπα σου. Εμείς πρέπει να ζήσουμε για να διώξουμε αυτά τα γουρούνια».  

Βιβλιογραφία:

Όσα έγραψα δεν είναι, προφανώς, πρωτογενής ιστορική μελέτη. Προέκυψαν από το συνδυασμό μελέτης μιας σειράς εκδόσεων που κυκλοφορούν και μπορεί κανείς αν ψάξει να βρεί. Δηλαδή:

-«No Pasaran – Έλληνες αντιφασίστες εθελοντές στην Ισπανία», Στέφανος Τσερμέγκας – Λευτέρης Τσιρμιράκης, εκδόσεις Σύγχρονη Εποχή, Αθήνα 1987. Ο Τσερμέγκας είναι ένας από τους εθελοντές που πήγαν στην Ισπανία από τις ΗΠΑ. Πρόκειται μάλλον για το σημαντικότερο σχετικό σύγγραμμα, περιέχει κατάλογο με ονόματα Ελλήνων εθελοντών, καταγραφή των μαχών στις οποίες συμμετείχαν οι ελληνικοί λόχοι, αυθεντικές μαρτυρίες μαχητών μέσα από γράμματά τους που δημοσιεύονταν στις εφημερίδες των ελληνικών συνδικάτων της ομογένειας, ακόμα και τραγούδια που γράφτηκαν από και προς τιμή των Ελλήνων μαχητών των ΔΤ.

«Πεθαίνοντας στη Μαδρίτη», Χρήστος Δ. Λάζος, εκδόσεις Αίολος , Αθήνα 2001. Συμπληρώνει το βιβλίο του Τσερμέγκα με μια σειρά ακόμα μαρτυρίες που δημοσιεύτηκαν είτε στο Ριζοσπάστη (ότι σχετικό έχετε δει στα κείμενα ως παραπομπή στο «Ρ» προέρχεται από εδώ) είτε στην Αυγή (προδικτατορική και μετά τη χούντα), είτε στην «Πρώτη» (μια συνέντευξη του Εζ. Παπαϊωάννου σχετικά με τη συμμετοχή των Κύπριων) , είτε τέλος σε περιοδικά ή άλλες πηγές – όπως οι αναμνήσεις του Π. Σκευοφύλακα π.χ. Το βιβλίο είναι πάρα πολύ ενδιαφέρον και για το λόγο ότι κάνει κάποιες απόπειρες να σκιαγραφήσει γενικότερα την επίδραση του Ισπανικού Εμφυλίου στην ελληνική πραγματικότητα της εποχής εκείνης: αναφέρονται ποιήματα Ελλήνων που υμνούν στον αγώνα της Δημοκρατίας, άρθρα Ελλήνων δημοσιογράφων της εποχής – και του Καζαντζάκη, ο οποίος μάλιστα μαθαίνουμε ότι είχε πάρει το μέρος του Φράνκο και των άλλων φασιστών της εποχής, και στον οποίο είχε απαντήσει ο Ριζοσπάστης με άρθρο της 2.8.1936:»Ο φόβος, η πείνα κι ένας χαμοθεός τρίτου βαθμού». Πρωτοσέλιδα της «Καθημερινής» που πανηγυρίζουν τη νίκη του Φράνκο – και αντίστοιχα του «Ελεύθερου Βήματος». Είναι σχετικά πιο εύκολο να βρεθεί απ’ότι το προηγούμενο.

–  «Έλληνες αντιφασίστες εθελοντές στον ισπανικό εμφύλιο πόλεμο (1936- 39), Δημήτρης Παλαιολογόπουλος, εκδόσεις Φιλιππότη, Αθήνα 1979. Το συγκεκριμένο ΔΕΝ το έχω, είναι πολύ σπάνιο πια, ωστόσο ο Χ.Δ.Λάζος κάνει εκτεταμένες αναφορές εκεί και παραθέτει αυτούσια στοιχεία από αυτό. Καλή τύχη στο ψάξιμο..

«η Ελλάδα και ο ισπανικός εμφύλιος πόλεμος- Ιδεολογία, Οικονομία, Διπλωματία»,Θανάσης Δ. Σφήκας εκδόσεις ΣΤΑΧΥ,Αθήνα 2000. Μολονότι κάνει μικρή – σχετικά – αναφορά στους Έλληνες μαχητές είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον καθώς μέχρι εξαντλητικής λεπτομέρειας και ανατρέχοντας σε επίσημα αρχεία του εληνικού κράτους παραθέτει το πεδίο των σχέσεων του καθεστώτος Μεταξά με τις δυο Ισπανίες (τη δημοκρατική και τη φασιστική) στο ιδεολογικό, οικονομικό και πολιτικό πεδίο.    

  

Οι ελληνικοί λόχοι των Διεθνών Ταξιαρχιών πήραν, καταγεγραμμένα, μέρος σε όλες τις κρίσιμες μάχες της περιόδου 1936 – 1938 (όταν και κατόπιν συμφωνίας της Επιτροπής Μη Επέμβασης και της Δημοκρατικής Ισπανίας αποχώρησαν από το ισπανικό έδαφος οι ΔΤ. Η Επιτροπή είχε υπογράψει αντίστοιχη συμφωνία και με τους φασίστες για την αποχώρηση Γερμανών και Ιταλών, κάτι που ωστόσο δεν τηρήθηκε..). Συγκεκριμένα και σύμφωνα με τις περιγραφές και τις γραπτές μαρτυρίες επιζήσαντων συντρόφων οι λόχοι των Ελλήνων πήραν μέρος:

– Στο μέτωπο του ποταμού Jarama. Ο Jarama είναι ποταμός κοντινός στη Μαδρίτη. Η άμυνα αυτού του μετώπου ουσιαστικά ταυτίζεται με την υπεράσπιση της Μαδρίτης αλλά όχι μόνο: η υπεράσπιση του Μετώπου αυτού σημαίνει παράλληλα ότι αποτρέπεται η συγκοινωνιακή αποκοπή της Μαδρίτης με τη Βαλένσια κι εξασφαλίζεται εδαφική συνοχή στα δημοκρατικά εδάφη. Το μέτωπο του Jarama στάθηκε το κρισιμότερο του πολέμου και η τελική του πτώση την άνοιξη του ’39 ήταν και το τέλος του ισπανικού εμφυλίου και της Δημοκρατίας.Στις μάχες αυτές συμμετείχε τόσο το Τάγμα «Αb. Lincoln» στο οποίο συμμετέχουν οι Ελληνοαμερικάνοι όσο και το Τάγμα Δημητρόφ με τον ελληνικό λόχο στη σύνθεσή του από ένα σημείο και ύστερα. Οι φασίστες επιτέθηκαν στις 5.2.1937 και ένα μήνα μετά, στις 8.3. παρέμεναν καθηλωμένοι στις αρχικές τους θέσεις.Οι μάχες σ’αυτό το μέτωπο ήταν λυσσώδεις: οι δυο πλευρές gce_0786_parrilla_s12.jpgκαταλάμβαναν, απωθούνταν και ανακαταλάμβαναν κάθε μέτρο γης περισσότερες από μια φορά τη μέρα. Μολονότι, ακόμα και οι ιστορικοί του Φράνκο παραδέχονται ότι η αναλογία υλικού – έμψυχου και άψυχου -ήταν 7 προς 1 για τους φασίστες, οι τελευταίοι αναγκάστηκαν να διακόψουν την επίθεσή τους και το Μάρτη του ’37 οι δημοκρατικοί τους απωθούν από όσες θέσεις είχαν καταλάβει. Η νίκη αυτή των δημοκρατικών κράτησε τη Δημοκρατική Ισπανία μέχρι το πραξικόπημα του σοσιαλιστή Casado και του αναρχικού Mera την άνοιξη του ’39,  όπου συγκροτείται ο «Σύνδεσμος Εθνικής Άμυνας» που διαπραγματεύεται την ειρήνευση με το Φράνκο, τη στιγμή που το μέτωπο του Jarama παρέμενε απρόσβλητο και όλες οι εφεδρείες των Δημοκρατικών στις θέσεις τους (κι αυτή είναι μια άλλη ιστορία: η ιστορία της 5ης Φάλαγγας..). Στο μέτωπο του Jarama το Βαλκανικό Τάγμα Δημητρόφ στο οποίο συμμετείχε και ο ελληνικός λόχος «Ρήγας Φεραίος» αποδεκατίστηκε: από τους 900 άνδρες που είχε απέμειναν γύρω στους 200. Εκεί έπεσε ο Γιάννης Τσιρώνης.

– Στο μέτωπο της Μπελσίτε. Είναι μια από τις περιοχές του ανατολικού μετώπου όπου διεξήχθη μια από τις πιο αιματηρές μάχες του (ενός έτσι κι αλλιώς πολύ φονικού) πολέμου. Βασικό θέατρο η κωμόπολη της Μπελσίτε στην οποία στράφηκε ο Δημοκρατικός Στρατός καθοδηγούμενος από τους κομμουνιστές Λίστερ και «Καμπεσίνο». Αντικειμενικός σκοπός ήταν η ανακοπή της φασιστικής προέλασης. Η Μπελσίτε ήταν ένα από τα οχυρά των φασιστών και οι μάχες για την κατάληψή της σφοδρές. Ο ελληνικός λόχος από τους 75 άνδρες που είχε αρχικά απέμεινε με 17. Εδώ βρήκε το θάνατο ο διοικητής του ελληνικού λόχου Κυριάκος Στεφόπουλος :»(…)Όσοι απέμειναν ζωντανοί είχαν περικυκλωθεί από τον εχθρό. Όταν ο Στεφόπουλος είδε να προχωρούν κατά πάνω του οι φασίστες άρπαξε το πολυβόλο απ’τον σκοτωμένο συναγωνιστή του και άρχισε να θερίζει τους μελανοχιτώνες του Φράνκο. Δεν έκανε βήμα πίσω. Πάνω στο πολυβόλο του τον τρύπησαν οι φασίστες με τις ξιφολόγχες» (Στ. Τσέρμεγκας – Λ.Τσιρμιράκης «No Pasaran» σ.42). Το μέτωπο αυτό, μολονότι η Μπελσίτε τελικά δεν καταλήφθηκε κρατήθηκε και αυτό μέχρι την από τα μέσα άλωση της Μαδρίτης την άνοιξη του ’39.

-Στο μέτωπο της Αραγώνας/ Σαραγόσα. Ένα τμήμα επίσης του ανατολικού μετώπου. Εδώ ο Αναγνώστης Δεληγιάννης (με το ψευδώνυμο Γιάννης Σιγανός) γράφει σε μια ανταπόκρισή του:»(..) Οι σύνδεσμοι του λόχου Φυρεπής και Κουμούλος, μέσα σε βροχή από σφαίρες κρατούν συνεχώς την επαφή της διοίκησης του τάγματος με τους μαχητές. Ο Φυρεπής έρχεται ξαφνικά με τη φοβερή είδηση:»Σύντροφε Σιγανέ, σκοτώθηκε ο Μπέλκος (ψευδώνυμο του Παντελή Παντελιά). (..) Στο πρόσωπο του Μπέλκου ολόκληρη η Διεθνής Ταξιαρχία έχανε έναν από τους καλύτερους μαχητές του και το ΚΚΕ ένα από τα καλύτερα στελέχη του.» 

– Η μάχη στην Τερουέλ. Στην περιοχή του Αλμπαθέτε, επίσης στο ανατολικό μέτωπο. Η κωμόπολη Τερουέλ είχε καταληφθεί από τους φασίστες και περέμεινε οχυρωμένη απ’αυτούς με γύρω στους 60.000 μαχητές. Σκόπευαν να εξορμήσουν από εκεί για να φτάσουν στη Μεσόγειο. Η αντεπίθεση του Λαϊκού Δημοκρατικού Στρατού κατέληξε με την ανακατάληψη της πόλης και τη συντριβή των φασιστών. Το πρώτο τανκ που έσπασε τη γραμμή άμυνας των φασιστών χτυπάτε τους χαφι�δες!!και μπήκε στην πόλη το οδηγούσε ο σ. Μηνάς Θωμαϊδης. Υπολογίζεται ότι οι φασίστες έχασαν στην Τερουέλ γύρω στους 25,000 άνδρες.

– Ο ελίγμός στη Μπρουνέτ. Η Μπρουνέτ είναι μια κωμόπολη στα βορειοδυτικά της Μαδρίτης. Η προσπάθεια για κατάληψή της ήταν ένας αντιπερισπασμός του ΔΣ ώστε να ανακουφιστεί το μέτωπο της Μαδρίτης.Η επίθεση ξεκίνησε στις 6.7.1937 και γρήγορα οδήγησε στην κατάληψη της Μπρουνέτ από τους Δημοκρατικούς, οι οποίοι είχαν γι’αυτό το σκοπό συγκεντρώσει επίλεκτα τμήματα . Το 5ο Σώμα/ Quinto Regimiento, η 15 ΔΤ (ανάμεσά τους κι οι ελληνικοί λόχοι) καθώς επίσης και μονάδες του τακτικού στρατού με ηγέτη τον Κασάδο. Στην εφεδρεία ήταν επίσης οι αναρχικοί του Μέρα. Όπως σημειώνει ο Χ.Δ.Λάζος («Πεθαίνοντας στη Μαδρίτη»)»Ο μεγάλος αυτός ελιγμός, που όπως φάνηκε αιφνιδίασε τους φασίστες, θα μπορούσε να δώσει διαφορετική τροπή στον πόλεμο, αν δεν μεσολαβούσε σαμποτάζ (προδοσία) κατά του δημοκρατικού στρατού από τον αρχηγό του επιτελείου Κασάδο και τον υπουργό των Στρατιωτικών (σημ.R5: ίσως εννοεί τον «νομιμόφρονα» αξιωματικό του Ισπανικού στρατού Χοσέ Μιάχα ). Ο Κασάδο 22 μήνες αργότερα θα παραδώσει τη Μαδρίτη στο Φράνκο». Η μάχη της Μπρουνέτ, ήταν μια από τις μεγαλύτερες προδοσίες στον εμφύλιο: είναι χαρακτηριστικό ότι το στρατιωτικό επιτελείο των Δημοκρατικών καθυστερούσε για μήνες να ανοίξει μέτωπο βόρεια της Μαδρίτης για να ανακουφίσει την πρωτεύουσα παρόλες τις επίμονες υποδείξεις των Σοβιετικών. Οι απώλειες των ΔΤ και του 5ου Σώματος ήταν τεράστιες, ενώ κατά μία μαρτυρία (που μεταφέρει ο Μ.Παλαιολογόπουλος την οποία ο ίδιος δεν ενστερνίζεται) εκεί διαλύθηκε ο ελληνικός λόχος. 

Μέχρι τα τέλη του 1938 η κατάσταση είναι σε γενικές γραμμές στάσιμη, ώστε και οι δυο πλευρές μπορούν εξίσου να μιλάν για νίκη: οι μεν φασίστες ελέγχουν περίπου το 50% της Ισπανίας, χωρίς ωστόσο να έχουν τη Μαδρίτη, τη Βαρκελώνη, τη Βαλένθια και τη Σαραγόσα. Από την άλλη οι δημοκρατικοί κρατάν τις θέσεις τους κι έχουν βαλτώσει το σχεδιασμό του φασισμού – ο οποίος έτσι κι αλλιώς προέβλεπε υπόθεση μηνών την επικράτησή του. Η σοσιαλδημοκρατική Γαλλία του Μπλουμ ήδη από τις αρχές του ’37 έχει κλείσει τα σύνορα προς την Ισπανία, και κατάσχει ό,τι ποσότητα πολεμικών εφοδίων πλευρίσει στα λιμάνια της για λογαριασμό των Δημοκρατικών, με το πρόσχημα της Μη Επέμβασης.Οι πιέσεις στους Δημοκρατικούς από τις αστικές κυβερνήσεις της Ευρώπης να γυρέψουν συμβιβασμό εντείνονται, αλλά οι λαϊκές δυνάμεις της Ισπανίας και το ΚΚΙσπανίας – που έχει αναδειχτεί πια στη σημαντικότερη δύναμη της Δημοκρατίας – κρατάν γερά και διατηρούν τα διάφορα μέτωπα. Στα τέλη του 1938 η Επιτροπή Μη Επέμβασης αποφασίζει να δώσει το αποφασιστικό χτύπημα στον αγώνα του ισπανικού λαού: πατώντας στις συμβιβαστικές τάσεις μέσα στο Δημοκρατικό στρατόπεδο, και έχοντας παράλληλα έρθει σε αντίστοιχη συμφωνία με Ιταλία και Γερμανία, συμφωνεί με τη δημοκρατική κυβέρνηση την αποχώρηση από το ισπανικό έδαφος των ΔΤ. Η τελευταία μάχη στην οποία συμμετέχουν οι ΔΤ είναι η μάχη του Έβρου η οποία τελειώνει το Νοέμβρη του 1938.

Οι μαχητές τών Διεθνών Ταξιαρχιών αποχωρούν από το ισπανικό έδαφος στο διάστημα από 2 -12/12/1938. Ο λαός της Βαρκελώνης τους αποχαιρετά:   

Στις 23/12/1938 ο Φράνκο μαζί με 6 Σώματα Ιταλικού στρατού εξαπέλυσαν γενική επίθεση στο μέτωπο της Καταλωνίας. Σε λίγες εβδομάδες η Βαρκελώνη πέφτει…

(Σηκώνω σε λίγο και το τελευταίο μέρος, για την τύχη των ελλήνων μαχητών, βιβλιογραφία κλπ. ) 

O πρώτος Λόχος των Ελλήνων λοιπόν ονομάστηκε «Νίκος Ζαχαριάδης» και ανήκε στην ΧΙΙΙ Ταξιαρχία «Ντομπρόφσκι » σ’ενα μεικτό Τάγμα μαζί με λόχους Ρουμάνων και Βουλγάρων, το τάγμα «Δημητρώφ». Η ημερομηνία σύστασης αυτής της Ταξιαρχίας ήταν η 2.12.1936 – ενώ η πρώτη Διεθνής Ταξιαρχία, η ΧΙ Ταξιαρχία Τέλμαν συγκροτήθηκε την 22.10.1936. Πριν από τη συγκρότηση αυτοτελούς λόχου Ελλήνων οι τελευταίοι πολεμούσαν σαν ομάδες σε άλλους σχηματισμούς ανάλογα με την περίσταση (π.χ. στη μάχη για την υπεράσπιση της Μαδρίτης το ’36, γνωρίζουμε ότι έπεσαν ο  Μανώλης Μαύρος που ήρθε από τη Μασσαλία και ο Γιάννης Σταύρου πού πήγε από τη Γκρενόμπλ . Δεδομένου ότι οι μάχες της Μαδρίτης κατά το ’36 δόθηκαν κυρίως από εθελοντές, τις διάφορες κομματικές «περιφρουρήσεις» και τα απομεινάρια των πιστών στρατιωτικών εν ενεργεία, με χαλαρούς σχηματισμούς, συμπεραίνει κανείς ότι ανεξάρτητα από τη συγκρότηση σε λόχους κλπ. οι Έλληνες πολέμησαν από την πρώτη στιγμή.) Εδώ συμμετέχουν όσοι Έλληνες προέρχονται απ’ευθείας από την Ελλάδα κι όσοι γενικά έχουν έρθει από Ευρωπαϊκές χώρες (π.χ. Γαλλία, Βέλγιο). Ο πρώτος αυτός ελληνικός λόχος είχε διάφορες αυξομειώσεις στη σύνθεσή του – είχε πολύ μεγάλες απώλειες – πάντως φαίνεται ότι συγκέντρωσε στο σύνολο 125 άνδρες.

Τα ονόματα, όπως διαπιστώνει κανείς προέρχονται από κομμουνιστές ηγέτες και γενικά ηρωικές μορφές του επαναστατικού – κομμουνιστικού κινήματος. Γρήγορα αυτό άλλαξε και ο ελληνικός λόχος μετονομΜαχητΏ? της Μπριγάδας Δημητρόφ των Διεθνών Ταξιαρχιώνάστηκε σε Λόχο «Ρήγα Φεραίου» – μέχρι και την τελευταία μέρα ύπαρξής του.

 Η μεγαλύτερη ομάδα Ελλήνων που πολέμησαν στην Ισπανία, κατά τα άλλα ήταν οι προερχόμενοι από τις ΗΠΑ (και λιγότερο τον Καναδά) καθώς και οι Κύπριοι οι οποίοι καταγράφηκαν ως τμήμα της Βρεττανικής μπριγάδας – μια και η Κύπρος ήταν αποικία.

Οι Κύπριοι αρχικά αποτέλεσαν κομμάτι της «Τhomas Mann Brigade» (από το Βρεττανό συνδικαλιστή Tom Mann, από τους ιδρυτές του ΚΚΒρεττανίας) και στη συνέχεια συγχωνεύθηκαν με τους Έλληνες ομογενείς από τις ΗΠΑ σε ενιαίο Τάγμα. Ανάμεσα στους Κύπριους και μια μορφή που ακόμα και σήμερα συζητιέται στο νησί ως ο «πάπης». Ο Εζεκίας Παπαϊωάννου, γ.γ. του ΑΚΕΛ  ο οποίος με την Ταξιαρχία T.Mann φτάνει από τους πρώτους, και τραυματίζεται άσχημα στο πόδι του στη μάχη της Κόρδοβας το Δεκέμβρη του ’36. Ένας άλλος Κύπριος ο Ευάνθης Νικολαϊδης έφτασε στην Ισπανία από την ΕΣΣΔ όπου προηγουμένως νοσηλευόταν για φυματίωση. Έγινε λοχαγός κατά τη διάρκεια του πολέμου, στην 86η Μικτή Διεθνή Ταξιαρχία (η οποία ήταν η τελευταία που συγκροτήθηκε το Φλεβάρη του ’38) και αργότερα εξέδιδε επί χρόνια την εφημερίδα Βήμα (..όχι, όχι) στο Λονδίνο.

Συνολικά περίπου 80 Κύπριοι σ. πήραν μέρος στην υπόθεση, αρκετοί από αυτούς σε νεαρότατη ηλικία (π.χ. ο  Στέργιος Κοσσίδης από τη Μεσσαριά ήταν μόλις 17 ετών. Αν επέζησε είναι πιθανό να βρίσκεται ακόμα αναμεσά μας..), 14 απ’τους οποίους έμειναν για πάντα εκεί (τα στοιχεία δίνει ο Εζ. Παπαϊωάννου).      

 Οι Ελληνοαμερικάνοι τέλος, οι οποίοι ήταν και η μαζικότερη «ελληνική» αποστολή άρχισαν να φτάνουν στην Ισπανία το Δεκέμβρη του 1936. (Ανάμεσά τους μετριούνται και αρκετοί αθλητές που είχαν φτάσει για τη Σπαρτακιάδα και παρέμειναν στην Ισπανία με την έναρξη του εμφυλίου). Λογικά ο αριθμός τους πρέπει να προσεγγίζει τους 300. Οι περισσότεροι είναι εργάτες, ορισμένοι μάλιστα αρκετά μεγάλοι για τα δεδομένα εθελοντών – ο Μανώλης Φωτεινάκης ας πούμε μαθαίνουμε ότι σκοτώθηκε στη μάχη της Μπελσίτε την 10.3. ’38 σε ηλικία 50 ετών ενώ την ίδια τύχη, στην ίδια μάχη, είχε και ο 40χρονος Παναγιώτης Ανθηρός, που πιάστηκε αιχμάλωτος κι εκτελέστηκε, επίσης την 10.3.’38. Εκείνη την περίοδο -ίσως ακόμα και σήμερα ; – οι ελληνικοί σύλλογοι στην Αμερική είχαν οργανωμένους πολλούς εργάτες οι οποίοι ανέπτυσσαν έντονη συνδικαλιστική δράση. Η πλειοψηφία από αυτούς ήταν μέλη και στελέχη του ΚΚΗΠΑ. Τέτοιος ήταν ο Κεφαλλονίτης Σπύρος Αμπατιέλλος, εργάτης σε βιομηχανία τροφίμων, ο Μαθιός Αργυράκης από τη Χίο, εργάτης σε αυτοκινητοβιομηχανία, ο Χρηστος Μούγιαννης, ναυτεργάτης από την Ικαρία , ο μεταλλουργός Άγγελος Ρωμανής ή ο Γιάννης Τζόνσον μικρασιατικής καταγωγής μέλος της οργάνωσης «Σπάρτακος» της Φιλαδέλφειας. Ο Γιάννης Τσιρώνης με καταγωγή το Πανέθιμο Κισσάμου και πλούσια συνδικαλιστική δράση : οργάνωσε μια σειρά Συνδέσμους Ανέργων στις ΗΠΑ, κατά την περίοδο της ύφεσης το ’29 κι ύστερα, και υπήρξε από τους πρωταγωνιστές της απεργίας των εργατών ηλεκτρισμού στο Τουλίντο του Οχάϊο κάτω από συνθήκες άγριας τρομοκρατίας. Άπό τους ιδρυτές της Ομοσπονδίας Κρητών Αμερικής, και στέλεχος του ΚΚΗΠΑ στην πολιτεία Σ. Λουις.

 Και ο Στέφανος Τσερμέγκας από την Ικαρία επίσης, συνδικαλιστής στα τρόφιμα από το 1927 και μέλος του ΚΚΗΠΑ από το 1931. Αν γνωρίζουμε σήμερα , όσα λίγα γνωρίζουμε για τους Έλληνες αντιφασίστες στον Ισπανικό Εμφύλιο οφείλεται κυρίως σ’αυτόν.

Οι προερχόμενοι από την Αμερική  συγκρότησαν δικό τους λόχο στα πλαίσια της XV Ταξιαρχίας, η οποία έχει ημερομηνία συγκρότησης την 31.1.1937. Φαίνεται ότι δεν πήραν κάποιο ιδιαίτερο όνομα [ η συγκρότηση των μαχητών σε «εθνικούς» λόχους υπαγορεύτηκε από την ανάγκη να συνεννοούνται οι μαχητές στη γλώσσα τους. Δεν θέλει μυαλό να το καταλάβει κανείς, αλλά όλο και κάποιος μπορεί κάποτε να είπε καμιά μαλακία, ξέρετε..]. Ανάμεσά τους και οι μοναδικές γυναίκες Ελληνίδες εθελόντριες: η Τούλα Ιωάννου, η Ελένη Νικηφόρου και η Μαρίκα Νικολάου από τον Καναδά –  εθελόντριες νοσοκόμες.

Υπήρξαν λοιπόν δυο λόχοι Ελλήνων και Κυπρίων: ένας ο «Ρήγας Φεραίος»/’Νίκος Ζαχαριάδης», που λειτούργησε στα πλαίσια της 13ης Ταξιαρχίας και ο Ελληνοαμερικάνικος που λειτούργησε στα πλαίσια της 15ης. Αναφέρθηκε ήδη ότι ένας αριθμός Ελλήνων δραστηριοποιήθηκε πριν από τη συγκρότηση σε σχηματισμούς αυτοτελείς: δεν φαίνεται ωστόσο πιθανό να δραστηριοποιήθηκαν Έλληνες ξέχωρα από αυτούς τους σχηματισμούς, από τη στιμή που αυτοί συγκροτήθηκαν. Πρώτα, γιατί η πορεία τους προς την Ισπανία ακολουθούσε συγκεκριμένη οδό (αυτή των Επιτροπών Αλληλεγγύης στην Ισπανία, που εκτελούσαν και χρέη Διοικητικής Μέριμνας των Διεθνών Ταξιαρχιών ) είτε από την Αμερική έρχονταν είτε από την Ευρώπη.  

 Κι έπειτα γιατί από τις πρώτες ώρες το ΚΚΕ οργάνωσε τους μαχητές του: ο Μήτσος Παλαιολογόπουλος αναφέρει ότι ο Νίκος Καραγιάννης συνδέθηκε με το Μήτσο Σακαρέλλο και του «ανέπτυξε τους λόγους που έπρεπε να συγκροτηθούν οι Έλληνες σε λόχο». Ο Νίκος Καραγιάννης δεν ήταν τυχαίος: από τους πρώτους που έφτασαν στην Ισπανία, επικεφαλής ομάδας 17 ναυτεργατών, συνδικαλιστικό στέλεχος από τον Πειραιά , ναυτεργάτης.Είναι πιθανό να είναι και η σύνδεση του Κόμματος με τους 8 της Αίγινας.

Κάτι ακόμα: οι 8 της Αίγινας δεν ήταν τα μόνα μέλη του ΚΚΕ που δραπέτευσαν από τις φυλακές και βρέθηκαν στην Ισπανία.

 Δραπέτης ήταν ο Κώστας Βέρνος /Βερνικιώτης μέλος του ΚΚΕ από το 1925 με καταγωγή από το Αγρίνιο, καπνεργάτης. Το 1929 ήταν οργανωτής και καθοδηγητής της εξέγερσης των καπνεργατών του Αγρινίου (πρόκειται για μια εξέγερση άξια ποσταρίσματος από μόνη της: για μέρες οι καπνεργάτες τ’ Αγρινίου συγκρούονταν σε οδοφράγματα με αστυνομία και στρατό). Συνελήφθηκε το ’30 στη Δράμα από ρουφιανιά, ξέφυγε, κατέβηκε στο Βόλο και δουλεύει παράνομα ώσπου , μας πληροφορεί ο Σ. Τσερμέγκας προδόθηκε το ’32 από τους αρχειομαρξιστές τις τρότσκες, και κλείνεται στο Ιτζεδίν. Αποφυλακίζεται, και σχεδόν αμέσως φεύγει από την Ελλάδα (1935) διωκόμενος.  Ανάλογη η πορεία και του Παντελή Παντελιά (Μαργαρίτη Γιάννη ή Μπέλκου Γιάννη) εργάτη ξυλουργείου, με δραστήρια συμμετοχή σε απεργιακούς αγώνες. Μέλος του Γραφείου της ΕΠ της ΚΟΑθήνας υπήρξε στόχος δολοφονικών επιθέσεων «από πληρωμένα όργανα της ασφάλειας και των εργοδοτών» (Τσερμέγκας). Κατέφυγε στο εξωτερικό το 1934. Επίσης ο Κυριάκος Στεφόπουλος (Δημήτρης Πέρρος, ή Περελής η Παντελής). Εργάτης από την Αθήνα (ή σιδηροδρομικός από τον Πειραιά) και μέλος του Κ. από το 1929. Αναπληρωματικό μέλος της ΚΕ ( ή μέλος του Γραφείου Πόλης του Πειραιά) , διατέλεσε πολιτικός επίτροπος του λόχου «Ρήγας Φεραίος». Είχε καταφύγει στο εξωτερικό , άγνωστο πότε, πριν την 4η Αυγούστου.Τέλος, ο Αναγνώστης Δεληγιάννης γραμματέας της Καπνεργατικής Ομοσπονδίας, στέλεχος του ΚΚΕ στην Καβάλα, ο οποίος ήταν εξόριστος στον Άϊ Στράτη απ’όπου δραπέτευσε το ΄36 πήγε στην ΕΣΣΔ κι από ‘κει στην Ισπανία. Διατέλεσε διοικητής του ελληνικού λόχου όταν σκοτώθηκαν ο Παντελιάς κι ο Στεφόπουλος.  

(..μαντέψτε)

* η φωτογραφία είναι από μαχητές του Τάγματος Δημητρόφ. Είναι πολύ πιθανό να απεικονίζονται και Έλληνες μαχητές.