απ'τον πραγματικό ΔεκέμβρηΕγώ παιδιά σκηνοθέτης δεν είμαι. Ούτε σεναριογράφος, Κέντρο Κινηματογράφου, Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης,παραγωγός, καμεραμάν ή μπουμαν. Δεν γράφω κριτικές κινηματογράφου σε περιοδικά, δεν έχω το αρχείο του «Cahiers du cinema». Ένα στοιχειώδες αισθητήριο έχω, αισθητικό εννοώ, σχετικά με το ποιά ταινία είναι καλογυρισμένη ή όχι. Υπάρχουν δεκάδες, εκατοντάδες ίσως και χιλιάδες περισσότερο αξιόπιστοι να πουν ποια ταινία είναι καλή ή όχι.

Εκτός από το αισθητικό κριτήριο βέβαια υπάρχει και το πολιτικό. Πάντα και σε κάθε έργο τέχνης επιστρατεύεται και , σωστά, οφείλει να επιστρατεύεται. Κι ο Μαρξ μας τά’πε κι ο Λένιν κι ο Γκράμσι, δεκάδες , εκατοντάδες ίσως και χιλιάδες ακόμα έγραψαν τεκμηριωμένα γι’αυτό. Οποιοδήποτε πνευματικό προϊόν γεννιέται σε ανταγωνιστικές κοινωνίες έχει τη θέση του στη διαλεχτική ανάπτυξης αυτών των κοινωνιών. Με δυο λόγια από τα σουξέ του Ρουβά ως τις ταινίες του Αγγελόπουλου, τα πάντα έχουν τη θέση τους στην ταξική πάλη. Απ’την από δω μπάντα ή την από’κει.     

Αν θέλετε τη δική μου, ερασιτεχνική και «χομπίστικη» γνώμη για μια ταινία για τον εμφύλιο, αυτή θα έπρεπε να γυριστεί αλλιώς από την «Ψυχή βαθιά». Θά’πρεπε να ξεκινά από τη Σμύρνη να καίγεται. Να βλέπει τους πρόσφυγες να στοιβάζονται στις καραντίνες στον Πειραιά και την Καλαμαριά. Να χτίζουν τις παράγκες τους μόνοι τους, αποξηραίνοντας έλη, η μια τρώγλη δίπλα στην άλλη με τους κομματάρχες των βενιζελικών και των βασιλικών να υπόσχονται και να ξαναϋπόσχονται την «οριστικήν διευθέτησιν του προσφυγικού προβλήματος».  Θά’πρεπε να βλέπει τους σλαβόφωνους στα χωριά της Μακεδονίας να τρώνε βούρδουλα «στη ζούλα» από τους ενωμοτάρχες και τους αγροφύλακες. Θά’ πρεπε να δείχνει τα αλλεπάλληλα πραξικοπήματα, πετυχημένα και όχι, βενιζελικών κι αντιβενιζελικών τις δεκαετίες ’20 και ’30, τους «λαμπρούς» εθνάρχες πολιτικούς να ρητορεύουν δίπλα στη φτώχεια των πόλεων, με τους ξυπόλητους, τους πρεζάκηδες, τους ρεμπέτες. Να βλέπει τους αγώνες ελλήνων και τούρκων καπνεργατών στην Καβάλα και τη Δράμα,να μιλάει για το Ιδιώνυμο, να περνάει  από τη Σίκινο τη Φολέγανδρο την Ανάφη. Να βλέπει τον εμπρησμό του Κάμπελλ από παρακρατικούς της δεξιάς, και να θυμάται τον Ίντο Σενόρ και το Σαλβατόρ Ματαράσσο που έπεσαν, μάρτυρες του εβραϊκού προλεταριάτου το Μάη του ’36. Να περνάει τη διαμάχη δημοτικιστών – «καθαρών», και να μιλάει για τη λογοτεχνική γενιά του ’30. Να φωτίζει την εξωτερική πολιτική της Ελλάδας, και να εξηγεί την εσωτερική όπως εξελισσόταν στα πλαίσια της Αγγλικής κηδεμονίας και των εξωτερικών επενδύσεων στη χώρα μας – ιστορία που ξεκινάει ήδη από τον αγώνα του ’21. Να μας πει από που προέκυψε ο Μεταξάς δικτάτορας, τί διείσδυση είχε επιχειρήσει η Ιταλία στα χρόνια ’36 -’40 και γιατί ο φασίστας κατά τα άλλα Μεταξάς ολόψυχα μπήκε στο πλευρό των Άγγλων το ’40. Η κυβέρνηση του Καϊρου, το ΕΑΜ, οι ταγματασφαλίτες κι η κοινωνική τους βάση, ο Μιχάλαγας κι ο Τσαούς Αντόν όλοι και όλα. Γιατί.

ΓΙΑΤΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΕΓΙΝΕ ΕΜΦΥΛΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΤΟ 1946 -’49;

Α..καλά. Ξέρω τί θα μου πείτε. Μια τέτοια ιστορία χρειάζεται τριλογία τουλάχιστον. Πάμπολλες ώρες, γερό σενάριο κι ιδιοφυή σκηνοθέτη. Έτσι είναι. Αλλά πριν απ’όλα θέλει τόλμη. Για να πεις την αλήθεια. Κανένας εμφύλιος δε γίνεται από καπρίτσιο:ούτε ο Ζαχαριάδης την είδε επαναστάτης ενώ «οι μεγάλοι τα είχαν βρει» (ε, κι αφού τα βρήκαν το Ζέβγο γιατί τον σκότωσαν? το όργιο μετά τη Βάρκιζα τί χρησίμευε? οι δεξιοί «μας» ενώ ξέρουν να μιλάν για συμβιβασμούς επιμένουν μ’αυτό τον τρόπο να δικαιώνουν χωρίς κουβέντα το δικό τους μονοπώλιο βίας..), ούτε οι Αμερικάνοι «επέβαλαν» τη θέλησή τους στους δισταχτικούς Έλληνες αξιωματικούς και πολιτικούς. Πώς «επιβάλεις» χωρίς συναίνεση? Ήταν η Ελλάδα του Σοφούλη -του κεντρώου Σοφούλη -υπό Αμερικανική κατοχή; Πώς έφτασε η ελληνική άρχουσα τάξη να επιλέξει τη συντριβή δια όπλων του ΕΑΜικού κινήματος, και κυρίως, γιατί; Δημοκρατία σημαίνει να γίνεται ό,τι θέλει η πλειοψηφία. Ποια ανάγκη του ελληνικού κεφαλαίου, καθορισμένη από ποια σύνθεση και πιο χαρακτήρα του τελευταίου, εξυπηρέτησε το σαθρό ελληνικό κράτος του μεσοπολέμου που «αναβίωσε» -για πιο σκοπό -από τις αμερικάνικες ναπάλμ του ’49 για να ανασυγκροτηθεί με τα Μακρονήσια, τις αντιπαροχές, και το χωροφύλακα από το ’50 και δώθε?

παγιδευμένες αντάρτισσεςΗ ιστορία του ελληνικού εμφυλίου είναι η ιστορία της μαζικής εισόδου των προλεταρίων της χώρας στην πολιτική. Με σκοπό να γκρεμίσουν την αστική κυριαρχία (εντάξει, με θολούρα αν θέλετε και με κραυγαλέα λάθη ταχτικής). Αλλά, αυτό ήταν. Δεν ήταν η «έφοδος’ των καλών απέναντι στους κακούς. Δεν ήταν ένα δονκιχωτικό ρομάντσο. Δεν ήταν καουμπόίκο.Δεν ήταν απλό πράγμα.

Ένας νέος ισπανός συγγραφέας ο Isaac Rosa, σημειώνει εκφράζοντας τις αντιρρήσεις του για τον τρόπο που ιστορείται στη χώρα του ο δικός τους εμφύλιος:  “δημιουργείται μια μνήμη όχι χρησιμότητας, αλλά φετιχισμού. Μια μνήμη όχι γνώσης, αλλά κουτσομπολιού. Μια μνήμη όχι λόγων, έργων και ευθυνών, αλλά ανεκδότων. Σε τελική ανάλυση μια μνήμη μάλλον συναισθηματική, παρά ιδεολογική”.

Ο αποχρωματιστής Αγγελάκας , συνθέτης της μουσικής της ταινίας το βάζει πολύ όμορφα:»Δεν είχε αυτός ο πόλεμος ψυχή – αν υπήρχε ψυχή, υπήρχε απ’ τους αντάρτες που ήταν κι αυτοί παγιδευμένοι από τους σταλινιστές, αλλά και με το όνειρο να κάνουν την Ελλάδα πιο ελεύθερη· η ορμή τους ήταν ότι ήθελαν να ζήσουν σε μια πιο δίκαιη κοινωνία. Ήταν όλο παράλογο. Και τα δύο στρατόπεδα παγιδευμένα.»

 Παγιδευμένοι από τους «σταλινιστές» οι αντάρτες.. Είχαν βέβαια ένα όνειρο να κάνουν την Ελλάδα πιο δίκαιη -αλλά παγιδευμένοι και οι φαντάροι του «εθνικού στρατού». Όλοι παγιδευμένοι και όλο το θέμα παράλογο, μια παρεξήγηση, κάτι που θα μπορούσε να αποφευχθεί αν δεν υπήρχαν οι παγίδες. Αυτοί οι «απροσδιόριστοι» κακοί που όλο τα καταφέρνουν και μας βάζουν να σκοτωνόμαστε. Προφανώς οι ‘κακοί» υπήρχαν από τις δυο μπάντες βέβαια. Οπότε απομονώνοντας τους τελευταίους μπορούμε άφοβα να οδεύσουμε στην ταξική συμφιλίωση.. 

«Ονειρεύομαι ότι θα μπορούν να βγαίνουν από το σινεμά είτε ένας δεξιός είτε ένας αριστερός δακρυσμένοι – κι αυτό είναι κάτι που ξεπερνάει την ταινία.» Και την πραγματικότητα ξεπερνάει. Το δάκρυ είναι στοιχειώδης ανθρώπινη αντίδραση σε στοιχειώδες ερέθισμα. Η λογική είναι που έχει αξία. Και η λογική θρέφεται και από την ιστορική μνήμη. Άμα σπέρνεις μνήμη λαπά θερίζεις κλάμματα, εισιτήρια στις αίθουσες και δάφνες μεγάλου κινηματογραφιστή και μεγάλου μουσικού. Ταυτόχρονα έχεις ασελγήσει στα πτώματα των ανταρτών (που ενδιαφέρουν εμένα) και των στρατιωτών (που ενδιαφέρουν και εμένα). Οι ανόητοι «εξαπατήθηκαν» από τους «ξένους» και μπλέχτηκαν σε εμφύλιο το ’49 ενώ ,αντίθετα ο «Δεκέμβρης» ήταν «ό,τι πιο ελπιδοφόρο απ’τη μεταπολίτευση». Ναι βέβαια. «Είναι παράξενη αυτή η πόλη». Σκοτώνει τ’αγόρια της τελεσίδικα κι οριστικά κύριε συνθέτα.

Βλέπω στις φιλμοκριτικές(όπως τις παραθέτουν στον  Πόντο & αριστερά)  πως αν μη τι άλλο φαίνεται οι «αρμόδιοι» να κρατάνε τις αποστάσεις τους. Ευτυχώς.

Τα σόγια των ανταρτών κύριοι δεν θέλουν τη ζωή τους σε χολυγουντιανές διαστάσεις. Οι «επικές» μάχες, τα δάκρυα, οι μουρμούρες και τα κουτσομπολιά , οι τραγικές «καθημερινές» φιγούρες είναι περιστατικά στα οποία πρωταγωνίστησαν. ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΗΣΑΝ. Δεν θα τους τα πείτε εσείς ύστερα από δεκαετίες. Το γιατί αν μπορείτε να πείτε, αυτό θα έχει αξία σήμερα. Και αύριο. Και το γιατί γυρέψατε να απαντήσετε -αλλά δυστυχώς για σας το «γιατί» το ψιλοξέρουνε όλοι σ’αυτό τον τόπο.

Ο «αριστερός» κι ο «δεξιός’ κλάψανε όντως μαζί σ’αυτό τον τόπο: στα τρένα για τη Γερμανία και στου Βελγίου τις στοές. Εκεί που τους έστειλε η νικήτρια παράταξη. Αλλά ούτε κι αυτό το είδαμε κι ούτε πρόκειται να το δούμε σε ταινίες φτηνού συναισθηματισμού με παντιέρα τη σύγχρονη «εθνικοφροσύνη» του μεταμοντέρνου.

Τί δυνατότητες είχαν λοιπόν οι επαναστατικές ( στο όνομα κατ’αρχήν) δυνάμεις της Ισπανίας να αρθρώσουν ένα πολιτικό σχέδιο ικανό να συντρίψει το πραξικόπημα και την πλουτοκρατία ?

α. Η περίπτωση της CNT .

H CNT δεν ήταν το ’36 απλώς ένα «απομεινάρι» του αναρχοσυνδικαλισμού της δυτ. ευρώπης.Δεν ήταν μια μικρή ομάδα ηλικιωμένων «αμετανόητων» μπακουνικών, δεν ήταν μια «αριστερίστικη» τάση του πατρικού Σοσιαλιστικού Κόμματος όπως ο Ιταλός Bordiga κι οι οπαδοί του, δεν ήταν μια συνδικαλιστική σέχτα όπως οι σύντροφοί τους στη Γαλλία: επρόκειτο για εξαιρετικά μαζικό συνδικάτο, με στελέχη πολύ έμπειρα σε συνδικαλιστικούς αγώνες, συχνά μάλιστα αγώνες ένοπλους, και μια ιστορία στο ισπανικό εργατικό κίνημα που κράταγε ήδη από τις εξεγέρσεις του 1873 – όπου οι μπακουνικοί είχαν παίξει πρωτοπόρο ρόλο. Εκπρόσωποί της ήταν σε διαβουλεύσεις στα 1921 για την είσοδό της στην Τρίτη Διεθνή. Μολονότι η πορεία τους δεν ήταν ευθύγραμμη -μάλιστα στις αρχές της δεκαετίας του ’30 διασπάστηκε προς τα δεξιά από τον Angel Pestana που ίδρυσε το PS (Partido Sindicalista).Επίσης ενάντια στη «συμβιβαστική» όπως την έλεγαν γραμμή της CNT ιδρύθηκε, την ίδια πάνω κάτω περίοδο η FAI.   Στα 1936 η οργανωμένη δύναμή του εκτιμούνταν στους 300,000, ενώ η επιρροή τους σύμφωνα με υπολογισμούς ποίκιλε, ωστόσο ήταν αδιαμφισβήτητη: άλλοι την βλέπουν στο 1,000,000 άλλοι στα 2,000,000. Σε κάθε περίπτωση επρόκειτο για μια υπολογίσιμη δύναμη, η οποία αν έμενε έξω από τον αγώνα δύσκολα θα μπορούσε αυτός να έχει θετική έκβαση για την υπόθεση του ισπανικού λαού.

CNT-FAIAccionMasYelFascismoQuedaraAplastadoΗ δυσανάλογη με όλες τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες επιρροή των αναρχικών δεν εξηγείται ως «ιστορική σύμπτωση» από τον Hobsbawm:

«Είναι χαρακτηριστικό της πολιτιστικής απομόνωσης των υποανάπτυκτων χωρών κατά τον 19ο αιώνα, ότι πολύ συχνά ιδέες που ήταν ασήμαντες στον ευρύτερο κόσμο απέκτησαν πελώρια επιρροή εκεί, όπως η φιλοσοφία ενός κάποιου Κράουζε στην Ισπανία ή η πολιτική γραμμή του Αυγούστου Κοντ στο Μεξικό και τη Βραζιλία.(…) Όλες οι ισπανικές επαναστάσεις , όπως δείχνει ο Carr, είχαν αρχαϊκό τύπο, ανεξάρτητα από τα ιδεολογικά λάβαρα που αυτές ανέμιζαν. Είναι αμφίβολο αν το «Belmonde de los Caballeros» ένα αραγωνέζικο pueblo  θα είχε λειτουργήσει διαφορετικά αν είχε οργανωθεί απο τη CNT κι όχι από τη σοσιαλιστική  UGT. Ο αναρχισμός πέτυχε τόσο πολύ, γιατί αρκέστηκε στο να παρέχει απλώς μια ταμπέλα για τα παραδοσιακά πολιτικά έθιμα των επαναστατημένων Ισπανών. Ομως τα πολιτικά κινήματα δεν είναι υποχρεωμένα να αποδεχτούν τα ιστορικά χαρακτηριστικά του περιβάλλοντός τους, αν και θα είναι αναποτελεσματικά αν δεν δώσουν καμία προσοχή σ’αυτά.»

Μπορεί να αντιτείνει κανείς ότι τα συμπεράσματα του Hobsbawm έρχονται τριάντα χρόνια μετά τον Ιούλη του ’36, και άρα έχουν στα υπέρ τους την «πολυτέλεια» της νηφαλιότητας. Επίσης δύσκολα οι σημερινοί αναρχικοί θα αποδεχτούν μια τόσο φτωχή εξήγηση της τότε επιρροής τους στην Ισπανία- ωστόσο είναι κρίσιμο ότι η «αρχαϊκή» εξέγερση που πρέσβευαν οι αναρχικοί τότε, ήταν ακριβώς ο τρόπος που αντέδρασαν στα γεγονότα του ’36 και παραπέρα , αυτή τους η αντίληψη για την επανάσταση εξηγεί γιατί δεν «είδαν» σοβαρά τον κίνδυνο του φασιστικού πραξικοπήματος όπως και γιατί τον Οκτώβρη του ’34 στην Αστούριας δεν κινήθηκαν σε εθνική κλίμακα για να στηρίξουν την εξέγερση των ανθρακορύχων εκτιμώντας την σαν μια εκτροπή, της κατά τα άλλα συνηθισμένης ρεφορμιστικής ταχτικής των σοσιαλιστών της UGT.  

Η εξέγερση της Αστούριας έπαιξε πολύ πιο σημαντικό ρόλο από ένα απλό προανάκρουσμα του ’36. Και αυτό δεν έχει να κάνει μόνο στο ότι ένα από τα αιτήματα του ΛΜ ήταν η απελευθέρωση των 30,000 πολιτικών κρατούμενων καθώς και η κατάργηση των κατασταλτικών μέτρων «έκτακτης ανάγκης» που ίσχυσαν από τότε ως το Φλεβάρη του ’36. Η εξέγερση της Αστούριας έδειξε τα όρια που κάθε πολιτική δύναμη ήταν ικανή να προσεγγίσει. Έδειξε τη χειραφέτηση προλεταριακών μαζών της σοσιαλιστικής UGT από τη συνδικαλιστική κοντοθωριά της ηγεσίας της, έδειξε τη μεγάλη αδυναμία των αναρχικών (θεωρητική αδυναμία) να διεξάγουν πολιτικό, επαναστατικό αγώνα σε εθνική κλίμακα και έδειξε αντίθετα την ικανότητα των κομμουνιστών να «δουλεύουν» την εργατική ενότητα και να επικεντρώνουν στο κύριο. Δεν είναι τυχαίο ότι η Αστούριας μαζί με τη Μαδρίτη ήταν οι δυνατότερες εκλογικές περιοχές του ΚΚΙ στις εκλογές του ’36.

Ένας αναρχικός , ο Μπακούνιν, σε μια λάμψη διάυγειας είχε δηλώσει ότι οι αγρότες είναι ανεκτίμητοι  την πρώτη μέρα της επανάστασης αλλά είναι σχεδόν βέβαιο πως τη δεύτερη μέρα θα είναι εμπόδιο. Μια εκτίμηση που, σε κάποιο βαθμό βρήκε σύμφωνο και το  Λένιν, όπως βλέπει κανείς στα έργα του που σχετίζονται με τα καθήκοντα τη σοσιαλιστικής οικοδόμησης στην ΕΣΣΔ αμέσως μετά τη νίκη της οχτωβριανής επανάστασης. Με τα χαρακτηριστικά που είχε η CNT εκείνη την περίοδο, μάλλον ήταν αναμφίβολο ότι τα πράγματα θα έπαιρναν την τροχιά που πήραν: την πρώτη μέρα του πραξικοπήματος οι αναρχικοί, λόγω του αδιαμφισβήτητου όγκου και της μαχητικότητάς τους, έπαιξαν πρωταγωνιστικό ρόλο στη συντριβή της εξέγερσης στις πόλεις – κλειδιά. Δεν θα υπήρχε «μετά» αν δεν σταματούσε το πραξικόπημα στη Μαδρίτη ή τη Βαρκελώνη (ανάμεσα στις υπόλοιπες πόλεις). Το πραγματικό πρόβλημα για τους αναρχικούς στο οποίο δοκιμάστηκε και η θεωρία τους και, εδώ που τα λέμε, οι ικανότητες της ηγεσίας τους εκείνη τη συγκεκριμένη ιστορική συγκυρία , ήταν ο μονόδρομος που ανοίχτηκε, «μετά» ακριβώς,  για τον ισπανικό λαό: να διεξαγάγει αγώνα πολεμικό (και όχι συνδικαλιστικό) σε εθνική (και όχι τοπική ) κλίμακα, στο δοσμένο πεδίο της διεθνούς πολιτικής κατάστασης ( που χαρακτηρίζεται από την άνοδο των φασιστικών κινημάτων και την κοινή, όσο και ανομολόγητη πεποίθηση ότι ένας νέος ευρωπαϊκός πόλεμος είναι προ των πυλών). Κάτι που συνεπαγόταν και μια διαφορετική ολότελα ταχτική σ’ό,τι έχει να κάνει με τις συμμαχίες: μπορεί κάμποσοι εργάτες να είναι αναρχικοί,και κάμποσοι σοσιαλιστές ή κομμουνιστές, αλλά όταν σου επιτίθεται η πιο σύγχρονη πολεμική μηχανή δεν περισσεύει κανένας.Και ο «εθνικός» πόλεμος απαιτεί «εθνική» οργάνωση, όσο προς τα μέσα όσο και προς τα έξω.

Αναμφίβολα ήταν ένα καθήκον δύσκολο. Κι επίσης αναμφίβολα θα μπορούσαν οι αναρχικοί, πολύ νωρίτερα να είχαν κινητοποιηθεί σε μια τέτοια κατεύθυνση -αν όχι για άμεση κατάληψη της εξουσίας -τουλάχιστον για μια στρατηγική τέτοια.Δεν το έκαναν αλλά θα μπορούσαν να βγάλουν κάποια συμπεράσματα από την πέιρα της εξέγερσης της Αστούριας  όπου φάνηκε ότι μια ενωτική ταχτική μπορούσε να φέρει αποτελέσματα: ο Andre Marty , στέλεχος του ΚΚΓαλλίας και, μετέπειτα Πολιτικός Επίτροπος των Διεθνών Ταξιαρχιών σημείωνε σ’ένα άρθρο του στο Cahiers du Bolchevisme το 1935:

»   Αν σήμερα, οι κομμουνιστές, σοσιαλιστές κι αναρχικοί εργάτες βασανίζονται και τουφεκίζονται ένας από τους βασικούς παράγοντες είναι αυτοί οι κύριοι», οι ηγέτες της CNT οι οποίοι αντί να κινητοποιηθούν σε Μαδρίτη και Βαρκελώνη «αρνήθηκαν να συμμετάσχουν σ’ένα «πολιτικό» κίνημα». Ο Marty  που δεν ήταν τυχαίος γραφιάς, καταδικάζει στη συνέχεια ως αντεπαναστατική οποιαδήποτε κίνηση ενάντια στην ενότητα του προλεταριάτου. Αλλά σημασία αυτή τη στιγμή έχει η εξαίρεση: ότι παρ’όλ’αυτά κάμποσοι αναρχικοί μπήκαν στην εξέγερση του ’34. Είναι προφανές ότι σε αυτό θα πόνταραν οι κομμουνιστές μετά το ’36 εν ‘όψει οποιουδήποτε σχεδίου είχαν για την Ισπανία ως προς την αντιμετώπιση των αναρχικών. Υπήρχε η δυνατότητα να κερδίσουν κάποιους  στην υπόθεση της νίκης του ΛΜ.

Συνήθως ως επικύρωση της πιο πάνω δυνατότητας αναφέρεται ο Flag-CNTBuenaventura Durruti. Σχεδόν μυθικό όνομα για τους αναρχικούς -κι ένας παράγοντας άξιος σεβασμού και για τους Σοβιετικούς, έίναι γνωστό εξάλλου ότι τόσο ο Κολτσώφ όσο κι ο Έρενμπουργκ τον συνάντησαν και του πήραν συνεντεύξεις, τόσο τότε όσο κι αργότερα. Είναι αλήθεια ότι ο Durruti, παρόλο που δεν είχε συμπάθεια στους μπολσεβίκους, είχε πρωταγωνιστήσει σε κινήσεις αναγκαίες για τη αντιμετώπιση του φασισμού:δική του πρωτοβουλία ήταν η συγκρότηση της Επιτροπής για την Υπεράσπιση της Αραγωνίας ενάντια στην «γραμμή» της CNT.

Αλλά το πρόβλημα αφορούσε στη γενική γραμμή, και τις παραδόσεις της CNT που έπρεπε να ξεπεραστούν. Η πιο βασική από αυτές η αντίθεσή τους σε κάθε μορφή κράτους – είτε αστικού είτε προλεταριακού.

(Το τραγούδι «En la plaza de mi pueblo», ένας από τους ύμνους των αναρχικών)

Μια επαναστατική κατάσταση συνεπάγεται μια επανάσταση (βέβαια). Όπου επανάσταση δεν είναι μόνο μια πολιτική εναλλαγή – ο λαός στους δρόμους και το κράτος ανήμπορο μπορεί να φέρει απλά ένα άλλο πρωθυπουργό ή ένα άλλο σύστημα διακυβέρνησης. Η Ελλάδα το φθινόπωρο του 1922 ήταν σε επαναστατική κατάσταση, μετά τη μικρασιατική καταστροφή, ωστόσο η αλλαγή που έγινε επ’ουδενί άλλαξε το σύστημα σχέσεων παραγωγής. Εδώ είναι η ουσία: αν η επαναστατική αλλαγή θα φέρει -αν όχι την επόμενη μέρα τη μεθεπόμενη πάντως – και αλλαγή στο σύστημα σχέσεων παραγωγής.από τη μάχη της Teruel

Είναι νομίζω το σημαντικότερο ζήτημα να δει κανείς που εξετάζει την ισπανική κατάσταση εκείνη την περίοδο. Στο γήπεδο της οικονομίας βγαίνουν τα ασφαλέστερα συμπεράσματα, εκεί επιβεβαιώνονται οι πετυχημένες ή μη στρατηγικές κι εκεί δικαιώνονται οι μεν ή οι δε. Αλλιώς η όποια αποτίμηση εκφυλίζεται σε γηπεδικού τύπου αναμέτρηση.

Ο E.Hobsbawm , γνωστός νομίζω στους περισσότερους αφιέρωσε ακριβώς σ’αυτή την πλευρά ένα πολύ ενδιαφέρον κείμενό του, γραμμένο το 1966 (στα ελληνικά υπάρχει στην πρόσφατη έκδοση έργων του «Επαναστάτες» εκδ. θεμέλιο). Σταχυολογούμε:

«Ο Raymond Carr (…)διατυπώνει το πρόβλημα (σημ. αναφέρεται στα κοινωνικά και οικονομικά προβλήματα της Ισπανίας του ’30) ως πρόβλημα της αποτυχίας του ισπανικού φιλελευθερισμού, δηλαδή μιας όυσιαστικά καπιταλιστικής οικονομικής ανάπτυξης, ενός αστικού -κοινοβουλευτικού πολιτικού συστήματος και μιας πνευματικής ανάπτυξης του γνώριμου δυτικού είδους. Θα μπορούσε το ίδιο καλά, και ίσως με περισσότερο όφελος, να διατυπωθεί σαν το πρόβλημα της αποτυχίας της ισπανικής κοινωνικής επανάστασης. Τούτο γιατί εάν, όπως παραδέχεται ο Carr , ο φιλελευθερισμός δεν είχε ποτέ σοβαρές πιθανότητες επιτυχίας, τότε ίσως η κοινωνική επανάσταση ήταν, ίσως γι’αυτό ακριβώς , προοπτική πολύ σοβαρότερη». Ας μη βιαστούμε να προσάψουμε στον Hobsbawm την ταμπέλα του «ευρωκομμουνιστή». Η οποία ισχύει, με όλα όσα συνεπάγεται – μείον της έλλειψης μαρξιστικού κριτηρίου που σε αντίθεση με τους «ομοϊδεάτες» του, ΔΕΝ χαρακτηρίζει τον Ε.Η. Συνεχίζει ο Ε.Η. σχετικά με την αγροτική βασικά οικονομία της χώρας αυτής:

«(..) η Ισπανία συντήρησε ένα γοργά αυξανόμενο πληθυσμό όχι με αγροτική και βιομηχανική επανάσταση, αλλά με πελώρια αύξηση στην εκτεταμένη καλλιέργεια δημητριακών, που με τον καιρό εξάντλησε το έδαφος και μετέτρεψε την ενδοχώρα της Ισπανίας σε ημί -έρημο ακόμα φτωχότερη απ’ό,τι ήταν ήδη. (…) Η ισπανική βιομηχανία ήταν περιθωριακό φαινόμενο, μη ανταγωνιστική στην παγκόσμια αγορά, και άρα εξαρτημένη στη μικρή εγχώρια αγορά και από τα υπολείμματα της αυτοκρατορίας (ειδικά στην περίπτωση της Καταλωνίας).Η φιλελεύθερη Βαρκελώνη ήταν που αντιστάθηκε πιο άγρια στην ανεξαρτησία της Κούβας, αφού 60% των εξαγωγών της πήγαιναν εκεί. Η καταλανική και η βάσκικη αστική τάξη δεν ήταν επαρκής βάση για τον ισπανικό καπιταλισμό. (…) οι καταλανοί επιχειρηματίες απέτυχαν να συλλάβουν την κατεύθυνση της εθνικής οικονομικής πολιτικής, κι έτσι υποχώρησαν στην αμυντική στάση υπέρ της αυτονομίας, που η Δημοκρατία τελικά παραχώρησε σε αυτούς και στους Βάσκους».

Στη συνέχεια κάνει μια σύντομη αναδρομή στα «προνουντσιαμένα» , «τις ισπανικού τύπου επαναστάσεις» που έλεγε η Κομιντέρν, του 19ου αιώνα, ήτοι τις τοπικές εξεγέρσεις των προκρίτων που συσπείρωναν γύρω τους τις αγροτικές μάζες που «έριχναν» την κεντρική κυβέρνηση – η οποία τελικά σωζόταν από ένα «αδιάφθρο» υπουργό της. Και ούτω καθ’εξής. Το αποτέλεσμα;

«Οι αγρότες παρέμεναν για πολύ καιρό πολιτικά αναποτελεσματικοί ή καρλιστές, δηλαδή προσκολλημένοι σε άκρως αντιδραστικούς πολιτικούς και εκ πεποιθήσεως εχθρικοί προς τις πόλεις» (σημ. όπου «καρλιστές» διαβάζετε «βασιλικοί»). Η «ελπίδα» των μετριοπαθών αστών για τον Hobsbawm και τον Carr ήταν να βάλουν στην εξουσία κάποιο καθεστώς που να αφήσει τις δυνάμεις της καπιταλιστικής εξέλιξης να αναπτυχθούν. Ωστόσο το πιο συνηθισμένο τους επίτευγμα ήταν να βροίσκουν μια μεσοβέζικη λύση που εξουδετέρωνε την κοινωνική επανάσταση ή τους υπερ -αντιδραστικούς για λίγο, συνδυάζοντας τουλάχιστον δύο απόι τις «τρεις» δυνάμεις της ισπανικής επίσημης πολιτικής: το στρατό, το στέμμα και τα αστικά κόμματα. «Όπως δείχνει ο Carr ο καμβάς των ισπανικών πολιτικών πραγμάτων ήταν ο εξής: στρατός συν πολιτικοί στη δεκαετία του 1840, στέμμα συν πολιτικοί μετά το 1875, στρατός συν στέμμα επί του Πρίμο Ντε Ριβέρα τη δεκαετία του ’20, και κατάρρευση του στέμματος όταν αποξένωσε τους άλλους δύο, όπως το 1854, το 1868 και το 1931.» 

5oRegimientoΑυτά , όσο ενδιαφέροντα κι αν είναι, μέχρι στιγμής θα μπορούσαν να είναι επουσιώδη για την εξήγηση των γεγονότων. Το ’36 οι μάζες ξεχύθηκαν βίαια και μαζικά στην κεντρική πολιτική σκηνή, δεν είχαμε να κάνουμε με τοπική εξέγερση προυχόντων. Ίσως θα είχε και κάποιο νόημα, με βάση τα παραπάνω να ερμηνεύσουμε και την «αδιαφορία» των αστικών κομμάτων του Δημοκρατικού στρατοπέδου για τον κίνδυνο του πραξικοπήματος που λέγαμε πριν: ένα ακόμα σήκουελ της ίδιας ταινίας ίσως να σκέφτονταν ο πολύπειρος και παλιός πολιτικός κ. Azana όταν προγκούσε τους κομμουνιστές πως «βλέπουν παντού πραξικοπήματα και συνομωσίες».. Αλλά, όπως σημειώθηκε πιο πάνω ο Φράνκο δεν ήταν ένας τυχαίος καουντίγιο. Κι όπως ήδη είπαμε, ακόμα κι αν δεν ήταν ομόβαθμος του Κορνίλωφ, δεν εξέφραζε μια διαλυμμένη, παρηκμασμένη αριστοκρατία που αντιδρούσε ταυτόχρονα με τοην εκπνοή του ιστορικού επιθανάτιου ρόγχου της:

 «Όμως ο Φράνκο δεν είναι απλώς ο διάδοχος του Αλφόνσου. Τούτο γιατί τον 20ο αιώνα οι δυνάμεις της κοινωνικής επανάστασης έγιναν δυνατότερες απ’ό,τι ήταν κατά τον 19ο, επειδή η επανάσταση (…) απέκτησε δυο νέα και τρομερά πλεονεκτήματα: την επανάσταση των αγροτών και το εργατικό κίνημα».

Μ’άλλα λόγια το ’36 σταθεροποίηση του καθεστώτος μ’ένα επιφανειακό φιλελευθερισμό -ακόμα και με πρόγραμμα βαθειών καπιταλιστικών  αναδιαρθρώσεων  -δεν θα μπορούσε να επιτευχθεί. Όχι αναίμακτα και πάντως όχι αναίμακτα σε συνθήκες οικονομικής κρίσης , όπως ήταν η μετά το ’29 περίοδος. Η συνομωσία που ανέδειξε το Φράνκο, και που συνασπίστηκε γύρω του ο ισπανικός αστισμός, σχεδόν στο σύνολό του,  ήταν η «υγιής» για την πλουτοκρατία εκδήλωση της ανάγκης να ανεβάσει την ανταγωνιστικότητα του ισπανικού καπιταλισμού, πετυχαίνοντας τους αναγκαίους εκσυγχρονισμούς και παράλληλα «τελειώνοντας» μια για πάντα με το ενδεχόμενο της επανάστασης, που ήδη φαινόταν λιγότερο πιθανό το 1936.Το αντίθετο ενδεχόμενο ήταν η ανατροπή του καπιταλισμού.

Στην ανατροπή του καπιταλισμού επομένως και στο πόσο ικανοποιητικά η μή έδρασαν σ’αυτή την κατεύθυνση  εντοπίζονται και οι ευθύνες – όπως αντίστοιχα και η δικαίωση -των πολιτικών δυνάμεων που απ’την συγκυρία ήταν επιφορτισμένες να την πραγματοποίησουν: τη CNT, το PSOE και το ΚΚΙσπανίας.

Η συνέχεια αφορά αυτούς (ελπίζω να επανέλθω σύντομα..)

Τουλάχιστον τα ΝΕΑ και το Έθνος δεν κυκλοφορούν μ’εξώφυλλο «η Ελλάδα χτίζει το σοσιαλισμό».

Όχι ότι το ’81 που το κάνανε είχαν δίκιο δηλαδή, η έλεγαν – περίπου έστω – την αλήθεια. Ψιγιατί δε λέτε ότι ο ΓΑΠ θα φέρει 'κοινωνική δικαιοσύνη" και σοσιαλισμό?λό γαζί δούλευαν τον κόσμο και τότε. Αλλά τέλος πάντων, το ότι κρατάνε χαμηλά τη μπάλλα,  είναι μια ανακούφιση. Διότι ανακούφιση είναι, από διαφορετικές οπτικές γωνιές, και με διαφορετικά λόγια να συγκλίνουμε στο αντικειμενικό : μια αντιλαϊκή κυβέρνηση έπεσε, πρώτον γιατί η καθημερινότητα για τη λαϊκή πλειοψηφία έγινε περισσότερο δυσβάσταχτη αυτά τα 5μιση χρόνια, δεύτερον γιατί ο νεοδημοκρατικός φερετζές του «εμείς είμαστε τίμιοι» ξέπεσε μέχρι γελοιοποιήσεως και..τρίτον..γιατί όταν όλα τα σκιάζει η φοβέρα των stage κι η σκλαβιά των δανείων λες ρίχ’το εκεί μπας κι αλλάξουν τα πράγματα.

Ήτοι, μπας και μας ξαναπροσλάβουν, μπας και ΔΕΝ μας διώξουν, μπας και κονομήσουμε το μεταπτυχιακούλι, μπας και «παγώσει» ο δήμος τα πρόστιμα για τους ελεύθερους χώρους, μπας και δώσουν πιο «γαλαντόμες»  επιδοτήσεις στοςυ ελεύθερους επαγγελματίες, μπας κι ανοίξουν θέσεις στο δημόσιο. Ένας φίλος μου ξεκαθάρισε ότι περιμένει να βγει το ΠαΣοΚ γιατί έχει ένα φίλο στον ΟΤΕ που του είπε ότι θα του βγάλει στη ζούλα την αναλυτική των κλήσεων του κινητού της γυναίκας του – με την οποία είναι στο διαζύγιο –  μια και τώρα που είναι η «δεξιά» φοβάται να του κάνει το χατηράκι. (μη γελάτε. Αυτό τον καίει ..).

Οι προσδοκίες του κόσμου είναι γελοίες. Η Αλέκα είχε δίκιο όταν έλεγε «θέλουν να σκοτώσουν την ελπίδα». Άμα ξαναψηφίζεις τους προχτεσινούς – και τους παραπροχτεσινούς ακόμα, δηλαδή η κα Κατσέλη τί νέο μπορεί να μας φέρει για να καταλάβω? – για αυξήσεις μέσα στον πληθωρισμό, και να μη χάσεις το 700άρι απ’το μπλοκάκι λες κανονικότατα σφάξε με αγά’μ ν’ αγιάσω.

Αλλά επειδή, εδώ που τα λέμε δεν σε σφάζει κυριολεχτικά ο αγάς (εντάξει, αυτός όντως κυριολεχτικά είναι αγάς..), εδώ θα είσαι κι αύριο και μεθάυριο. Και θα σε απολύσουν, και θα παραμείνεις στα stage όπως είσαι σήμερα – και χειρότερα μάλλον – και χρήματα του δημοσίου θα φαγωθούν, κι οι επιδοτήσεις θα δίνονται στα βύσματα -οι καλές οπωσδήποτε – και τα ΜΑΤ στους δρόμους, οι πολυεθνικές στις σχολές, ο Κωστόπουλος στα decks κλπ. κλπ.

Οπότε δεν αγχώνομαι. Το ΚΚΕ επίσης είναι εδώ – να σκάσουν οι γκρουπουσκουλιάρηδες , τα ναζιστάκια, ο ΣΕΒ κι όλοι οι οχτροί μας σούμπιτοι – σας τα είπε, το ακούσατε, θα λέτε ναι ρε μάγκες είχατε δίκιο. Κανά δυό θα μπείτε και στα σωματεία, περισσότεροι θα το ρίξετε στην κάλπη – άμα τα πράματα σκάσουν χειρότερα θα είστε πολύ περισσότεροι και έτσι μπροστά πηγαίνει το πράμα.

Είναι κακό πράμα να αποκαλύπτονται οι αυταπάτες σου. Αλλά άμα οι αυταπάτες σου βρίσκονται στο μίνιμουμ του μίνιμουμ είναι πανεύκολο ν’αποκαλυφτούν – να μια μεγάλη και ενθαρρυντική αλήθεια. Και χωρίς πολλές πολλές ενοχές –εξάλλου σε θυμάμαι από την προχτεσινή καταμέτρηση πόσα ασταύρωτα του ΠαΣοΚ έριξες μέσα.

Εντάξει μαλακίστηκες. Δεν τρέχει τίποτα – εφ’όσον συμφωνάμε ότι ξηγήθηκες έτσι για όλους τους παραπάνω λόγους..

Υ.Γ. Ρε το ΣΥΡΙΖΑ δίκιο έχει τελικά. Πήγαινε σε κοινές πορείες, μας ‘μάλωνε» για διασπαστές και τέτοια, τα κατάφερε όμως έφερε το ΠαΣοΚ στο 44% κι έπεσε ο ίδιος στο 4,5%. Συνεχίστε τώρα την αβάντα μπορεί απ’το 4,5% να ξαναπάτε στο 5% – για να συνεχίσετε την αβάντα κι απ΄το 5 να ξαναπάτε στο 4,5 και συνέχεια και μονίμως και πάντα , γιατί έχετε κάνει συμβόλαιο με τη δικαίωση, με το δίκιο, με την αλήθεια κλπ κλπ. Δεν με πολυνοιάζει από εκεί είστε ούτως ή άλλως. Αλλά δεν πρέπει να έχετε παράπονο: οι μεν συσχετισμοί στην αριστερά δεν άλλαξαν οι δε στην κεντροαριστερά επίσης, θα σας φέξει στο τέλος της μέρας δεν μπορεί…

Υ.Γ.2 είναι θλιβερη πάντως αυτή η συναισθηματική μνήμη του κοσμάκη. Όχι ότι πολυφταίει αυτός , αλλά είναι κυριολεχτικά απελπισία. Και μόνο τ’όνομα Παπανδρέου αρκεί δηλαδή για αρκετούς για να τους δώσει θετικά συμφραζόμενα. Από τί?

 

  http://www.youtube.com/watch?v=ynqft1hDTyA&feature=related

Φτάνοντας στη 18η Ιούλη του ’36 , οι πραξικοπηματίες φαίνονται να «αιφνιδιάζουν» σε πρώτη φάση την Δημοκρατική κυβέρνηση.Τα εισαγωγικά χρησιμοποιούνται  γιατί, όπως ήδη σημειώθηκε, οι μεγάλες δόσεις αφέλειας που επέδειξαν οι ισχυρότερες δυνάμεις του ΛΜ  απέναντι στον φασιστικό κίνδυνο δεν καταπίνονται εύκολα. Η δημοκρατική κυβέρνηση «αιφνιδιάστηκε» λοιπον ( με αποτέλεσμα σε κάποιες πόλεις οι φρουρές του τακτικού στρατού  εύκολα αρχικά να αναλάβουν τον έλεγχο) αλλά ο λαός στους δρόμους αντιστάθηκε. Άοπλος αλλού, πρόχειρα οπλισμένος κάπου αλλού, στη Βαρκελώνη και τη Μαδρίτη από την άλλη κατάφεραν ν’ανοίξουν τις αποθήκες οπλισμού και με καλύτερους όρους παλεύοντας να συντρίψουν τελικά τους στασιαστές.

διεθνείς  ταξιαρχίες

διεθνείς ταξιαρχίες

Αλλού οι στασιαστές έχουν καλύτερη τύχη: η Σεβίλλη, κέντρο του ισπανικού αναρχισμού και μεγαλούπολη, κοντά στο Μαρόκο και τις  στρατιωτικές βάσεις εξόρμησεις του φασισμού παραδίνεται παρά την απελπισμένη και ηρωική άμυνα των κατοίκων της – οι οποίοι για όλο το καλοκαίρι του ’36 θα μάθουν να ζουν με τον τρόμο των καθημερινών εκτελέσεων αμάχων, με την μαζική τρομοκρατία της «πρωινής περιπόλου» ( ήταν ομάδες ενόπλων που γύρναγαν στα χωριά ξημερώματα, όταν οι αγρότες πηγαίναν στα χωράφια τους κι εκτελέσουν επί τόπου όσους φόραγαν κόκκινα μαντήλια, όσους χαιρετούσαν με τη γροθιά – όσους έκριναν επικίνδυνους για το νέο καθεστώς). Στη Σεβίλλη εκείνες τις πρώτες μέρες δολοφονήθηκε κι ο Λόρκα.

Αλλά το πραξικόπημα είχε αποτύχει. Οι στασιαστές είχαν καταφέρει να «καταλάβουν» κάποιες περιοχές, αλλά σαν στρατός κατοχής κι όχι σαν νόμιμη κυβέρνηση. Η δε τελευταία , εξακολουθούσε να είναι αυτή που είχε προκύψει στις εκλογές του Φλεβάρη και εξακολουθούσε να υπάρχει στηριζόμενη -εκείνες τις πρώτες μέρες -στα υπολείμματα του ταχτικού στρατού και, κυρίως, στις μάζες των προλεταρίων -αγρότες, εργάτες – που έμπαιναν ορμητικά στην υπόθεση της επαναστατικής πάλης με τ’όπλο στο χέρι. Η λαϊκή αντίσταση στο πραξικόπημα σηματοδότησε μια επαναστατική κατάσταση.

Είναι επίσης κομβικό θέμα, για την αποτίμηση των γεγονότων ποια στιγμή ήταν η «επαναστατική κατάσταση».

 Ο Κλαουντίν, περιγράφοντας το κλίμα στην Ισπανία το Φλεβάρη -Ιούλη ’36 είναι  κάθετος:» (οι μάζες) έχοντας, από δω και πέρα, εμπιστοσύνη μόνο στις δικές τους δυνάμεις , κατέλαβαν τους δρόμους, και χωρίς να περιμένουν τις αποφάσεις της κυβέρνησης άρχιζαν να εφαρμόζουν το πρόγραμμα του Λαϊκού Μετώπου από τα κάτω χρησιμοποιώντας επαναστατικές μεθόδους..Απελευθέρωσαν τους πολιτικούς κρατούμενους (…) και άρισαν το Μάρτη του 1936 να καταλαμβάνουν τη γη. Στα μέσα του ίδιου μήνα, άρχισε ένα κύμα απεργιών που προκλήθηκε από την πείνα, την ανεργία και τις φασιστικές προκλήσεις .Το απεργιακό κίνημα, από μήνα σε μήνα, μεγάλωνε.(..) Υπήρξαν μέρες που οι απεργοί έφταναν τις 400,000 ή 450,000. Και το 95% των απεργιών που έγιναν από το Φλεβάρη ως τον Ιούλη του ’36 κερδήθηκαν από τους εργάτες(..)» – τσιτάροντας εδώ μια σοβιετική ιστορία του ισπ. εμφυλίου από το Maydanik. Για τον Κλαουντίν η επαναστατική κατάσταση ήταν γεγονός από την επόμενη της εκλογικής νίκης του Λαϊκού Μετώπου.

Ο Gabrielle Ranzato στη δική του, πιο πρόσφατη, ιστορία του ισπ. εμφυλίου δίνει μια διαφορετική εκτίμηση: «Αντίθετα με ό,τι οι υποστηριχτές του καθεστώτος του Φράνκο υποστήριζαν επί δεκαετίες, καμία επανάσταση – κομμουνιστική, σοσιαλιστική η φιλελεύθερη – δεν βρισκόταν σε εξέλιξη τη άνοιξη και το καλοκαίρι του 1936. Κοινωνικές συγκρούσεις και βιαιότητες σημειώνονταν κυρίως στην ύπαιθρο. Με εξαίρεση τη Μαδρίτη στις πόλεις υπήρχε ηρεμία.Στα κύρια βιομηχανικά κέντρα της Ισπανίας -χωρίς τη συμμετοχή των οποίων κάθε επαναστατική δραστηριότητα θα ήταν αδιανόητη -δεν παρατηρήθηκε καμιά ιδιαίτερα σφοδρή σύγκρουση. Η Βαρκελώνη, η βιομηχανική πρωτεύουσα, ήταν τόσο ήρεμη, ώστε την ονόμαζαν «όαση της ειρήνης».

 

ένα σύνθημα που έφτασε ως τις μέρες μας..

ένα σύνθημα που έφτασε ως τις μέρες μας..

Δυστυχώς δεν έχω στα χέρια μου την ιστορία του Maydanik, ώστε να διασταυρώσουμε πού βρισκόταν ο κύριος όγκος των 400,000 απεργών που λέει , αν ήταν π.χ. στη θυελλώδη Μαδρίτη ή σε όλη την επικράτεια. Πάντως αν με τον όρο «ιδιαιτερα σφοδρή σύγκρουση» εννοείται κάτι σαν την εξέγερση της Αστούριας το ’34, κάτι τέτοιο δεν έγινε. Πουθενά στην Ισπανία οι εργάτες, είτε της CNT , είτε της UGT, είτε του ΚΚΙ δεν πήραν τα όπλα για να επιβάλουν ντε φάκτο μια κατάσταση «σοβιετικής εξουσίας». Ό,τι συνέβαινε δεν ήταν παρά μια «από τα κάτω» εφαρμογή του προγράμματος του Λαϊκού Μετώπου –και μάλιστα χωρίς να γίνεται κάποια προσπάθεια να χτυπηθούν αστυνομικά τμήματα, στρατόπεδα, ή να απαλλοτριωθούν τράπεζες. Η «κατάργηση του καπιταλισμού» που ισχυρίζεται ο Κλαουντίν -πέρα από το ότι ΔΕΝ γίνεται χωρίς «τσάκισμα του καπιταλιστικού κράτους» όπως λέει ένας νικηφόρος επαναστάτης, ο Λένιν – δεν έγινε πουθενά εκείνη την περίοδο. Ακόμα και οι συλλογικές επιχειρήσεις που δημιουργήθηκαν – δεν είναι μικρό πράγμα καμμιά αντίρρηση , ειδικότερα αν σκεφτεί κανείς ότι οι περισσότεροι ιδιοκτήτες εγκατέλειπαν τις βιοτεχνίες και τα εργοστάσιά τους άρον άρον και χωρίς να εισπράξουν αποζημιώσεις και τέτοια – δεν θα μπορούσαν να σημαίνουν κατάργηση του καπιταλισμού, παρά τις σημαίες που ανέμιζαν απ’έξω και παρά τα συνθήματα. Είναι απλό: μια επιχείρηση είτε θα πουλάει το προϊόν της είτε θα το μοιράζει. Αν το πουλάει, μιλάμε για καπιταλισμό. Αν το μοιράζει, θα πρέπει να εξασφαλίσει πρώτες ύλές για να ξαναμπει μπροστά η παραγωγή, καθώς επίσης , με κάποιο τρόπο, να ταϊσει τους εργάτες της. Αν όλα αυτά , με ένα μηχανισμό σχεδιασμού, της προσφέρονται μιλάμε για κομμουνισμό – και μάλιστα αναπτυγμένο κομμουνισμό, που ούτε στην ΕΣΣΔ είδανε. Αν για τις πρώτες ύλες πρέπει να πληρώσει, και για να αναπληρώσει την εργατική δύναμη πρέπει να δώσει μισθό, η παραγωγή της είναι «εμπορευματική». Καπιταλιστική. «Ατομικός» ή «συλλογικός» , ο ιδιοκτήτης μιας επιχείρησης δεν μπορεί να κάνει τίποτε άλλο απ’το να κυνηγήσει το κέρδος.

Η διαπίστωση που κάνει στη συνέχεια ο Κλαουντίν περιέχει μεγάλο μέρος της αλήθειας, αλλά είναι τελικά εντελώς λάθος: «Ανάμεσα στο Φλεβάρη και Ιούλη 1936, εδραιώθηκε στην Ισπανία μια de facto κατάσταση «τριπλής εξουσίας»: η εξουσία της νόμιμης κυβέρνησης, που ήταν στην πραγματικότητα πολύ αδύναμη. η εξουσία των εργατών, των κομμάτων τους και των συνδικάτων τους, που εκδηλώθηκε ανοιχτά με τον τρόπο που περιγράωαμε. και τελικά, η εξουσία των αντεπαναστατών που (..) δρούσε προπαντός μυστικά, στους στρατώνες, προετοιμάζοντας το στρατιωτικό πραξικόπημα».                

Το λάθος είναι ότι η εξουσία, παρέμενε αστική. Η Βουλή ήταν -είναι πάντα -ένας αστικός θεσμός.  Η σύνθεσή της είχε προκύψει με αστικές εκλογές. Οι δικαστές παρέμεναν στις θέσεις τους -εντάξει οι γνωστοί δεξιοί είχαν πάρει μετάθεση σε επαρχίες και είχαν αντικατασταθεί από «δημοκρατικούς», αλλά ο Ποινικός Κώδικας, ο Αστικός, έμεναν ως είχαν. Κυρίως, ο στρατός ήταν ο ίδιος παλιός αστικός στρατός, με στελέχη γαλουχημένα στο πνεύμα του Βασιλιά, ή του δικτάτορα ντε Ριβέρα, με την ίδια μεσαιωνική δομή, των αριστοκρατών αξιωματικών και της πλέμπας κληρωτών. Το κράτος ήταν αστικό.

CentredImage,157386,enΗ ιδιομορφία της περίστασης ήταν ότι η αστική τάξη της Ισπανίας είχε επιλέξει να μην χρησιμοποιήσει το κράτος της. Το κράτος της, όπως αυτό εκφραζόταν με τους θεσμούς του, το Σύνταγμά του, την κυβέρνηση κλπ. Η α.τ. είχε επιλέξει την τελειωτική «λύση» του στρατιωτικού πραξικοπήματος. Στην άκρη του όπλου δεν βρισκόταν οι «πραξικοπηματίες» αλλά η ισπανική πλουτοκρατία.  Έχει δίκιο ο Κλαουντίν όταν μιλάει για «τριαδική» εξουσία κρίνοντας απ’τα φαινόμενα – μια και όντως προς τα έξω φαίνονταν ‘τρεις» πόλοι εξουσίας, ο καθένας με δικό του, σε χοντρές γραμμές, προσανατολισμό – αλλά η Ισπανία του Αθάνια ΔΕΝ ήταν η Ρωσσία του Κερένσκι. Η «τριαδική» εξουσία που βλέπει ο Κλαουντίν δεν ήταν η δυαδική εξουσία που είδε ο Λένιν το ’17. Η Ρωσσία το Φλεβάρη του ’17 είχε μια ανατραπείσα αριστοκρατία, μια αδύναμη αστική τάξη, οξυμένα κοινωνικά προβλήματα, ακόμα και επιβίωσης, κι ένα διαλυμένο κρατικό μηχανισμό. Η Ισπανία το Φλεβάρη του ’36 είχε μια αστική τάξη γερά δεμένη στις αγγλικές επενδύσεις, με ανοιχτό φλερτ με τον ιταλικό και γερμανικό φασισμό και το πιο αποφασιστικό κομμάτι του κρατικού μηχανισμού, το στρατό, συντριπτικά στο πλευρό της.  Με δεδομένο ότι η λαϊκή πλειοψηφία ήταν άοπλη, με δεδομένο ότι η «επίσημη’ αστική κυβέρνηση ήταν ανήμπορη να βάλει κάτω το -εντός των πλαισίων «αριστερό» –  πρόγραμμά της, με δεδομένη τη δυσαρέσκεια των μη εργατικών στρωμάτων -μικροαστοί σε χωριά και πόλεις -ένα ενδεχόμενο πραξικόπημα φάνταζε πολύ εύκολο να νικήσει και να τσακίσει το λαϊκό κίνημα.Αντίθετα , στη Ρωσσία του ’17 πέρασαν αρκετοί μήνες από το Φλεβάρη για να συνειδητοποιηθεί απ’την πολιτική ιδιοπφυϊα του Λένιν η πλήρης αδυναμία ανασυγκρότησης του «παλιού» κρατικού μηχανισμού, κάτω από τις «δημοκρατικές» σημαίες του Κερένσκι. Κάτι που ήταν ένα πραγματικό γεγονός.

Η «δημοκρατική κυβέρνηση» ήταν εγκαταλελειμμένη από την τάξη που ιστορικά έπρεπε να εκφράζει – και ήταν, μέχρι τη μαζική λαϊκή αντίσταση του Ιούλη του ’36 ανήμπορη να εκφράσει τους πόθους των προλετριακών μαζών που στήριξαν το πρόγραμμα του Λαϊκού Μετώπου. Από τον Ιούλη του ’36 η κυβέρνηση Azana ήταν ένα «σκιάχτρο» και το ζητούμενο, από τη στιγμή που ο λαϊκός αγώνας ήταν επαναστατικός ήταν η διαμόρφωση ενός επαναστατικού πανεθνικού κέντρου που να διευθύνει μέχρι τη νίκη την πάλη. Η ισπανική επανάσταση έπρεπε να φτιάξει το δικό της «Επαναστατικό Διευθυντήριο» τη δίκη της Συνέλευση των Σοβιέτ.

Είναι αλήθεια ότι το συγκεκριμένο ερώτημα «πονοκεφαλιάζει» τους πάντες. Ανεξάρτητα του αν καθόρισε ή όχι την τελική έκβαση των πραγμάτων (και σίγουρα ΔΕΝ την καθόρισε, μια και ακολούθησαν τρια χρόνια πολέμου) η αμέλεια και η ελαφρότητα σ’αυτό τον κίνδυνο δεν εξηγούνται εύκολα: ήδη αναφερθήκαμε στη συντριβή της Αστουριανής εξέγερσης 20 μήνες πριν. Και δε χρειάζεται να αναφερθούμε είτε στην άνοδο του Χίτλερ στην εξουσία, είτε στην αντίστοιχη εξέλιξη στην Αυστρία , είτε στις γνωστές εμπειρίες των Γερμανικών επαναστάσεων 1919 -1923, στην κατάπνιξη της σοβιετικής Ουγγαρίας -ακόμα και στην ίδια την αντεπανάσταση στην ΕΣΣΔ. Δεν χρειάζεται, γιατί ΟΛΑ τούτα ήταν καλά γνωστά τόσο στους επαναστάτες όσο και στους αντεπαναστάτες της Ισπανίας του ’36.

no passaran!

no passaran!

Ο Χ. Τόμας, αναφέρει στο έργο του (τον αναφέρει ως πηγή και ο Θ.Παπαρήγας) ότι ο Jesus Monzon (ηγετική φυσογνωμία εκείνη την περίοδο του ΚΚΙ στη χώρα των Βάσκων όπου μάλιστα είχε εκλεγεί πρόεδρος του Λαϊκού Μετώπου στη Ναβάρρα, αργότερα δε ηγέτης του κομμουνιστικού αντάρτικου στα Πυρηναία) κατήγγειλε στον πρωθυπουργό Καθάρες -Κιρόγα την προετοιμασία πραξικοπήματος στη Ναβάρρα. Εκεί δρούσε ανενόχλητος ο πραξικοπηματίας του Ιούλη Mola ,στην περιοχή της Παμπλόνα. Έχει μια σημασία το ότι σ’εκείνη την περιοχή είχε νικήσει η δεξιά – και γενικότερα για τη χώρα των Βάσκων και τους Βάσκους έχει σημασία πως ήταν βαθειά καθολικοί, και το τράβηγμά τους στην δημοκρατική υπόθεση είχε να κάνει με την ανεξαρτητοποίησή τους, που σύμφωνα με τις διακηρύξεις του ΛΜ επρόκειτο να επικυρωθεί με δημοψήφισμα το φθινόπωρο του ’36. Οι κομμουνιστές κατήγγειλαν και η κυβέρνηση τους «έγραφε».

Ο φίλος ο Κλαουντίν, δεν αναφέρει το συγκεκριμένο περιστατικό αναφέρει όμως το λόγο του γγ του ΚΚΙ, Χ. Ντίαζ στις 1.6.1936:» Η μαζική πάλη δίνει τη μόνη αποτελεσματική εγγύηση ότι θα γίνουν άμείλικτα τα πάντα, για να σαρωθεί η αντίδραση κι ο φασισμός. Ελπίζω ότι, αν η κυβέρνηση βλέπει πως έχουμε την αποφασιστική θέληση να το εφαρμόσουμε και να επιμείνουμε σ’αυτό, τότε θα φέρει στα συγκαλά τους, όλους εκείνους τους εχθρούς της δημοκρατίας και των εργατών».Παραπέρα στο συλλογικό «Guerra y Revolucion en Espana» της ΚΕ του ΚΚΙ, που εκδόθηκε το ’66 εκτιμάται ότι «Αποτελεσματική και γρήγορη εφαρμογή του προγράμματος του λαϊκού μετώπου, και λήψη ενεργητικών μέτρων ώστε να στερηθεί η αντίδραση απότην ικανότητα να κάνει ζημιά, και να προκληθεί η αποτυχία της συνομωσίας, την οποία προετοίμαζε ήδη με στόχο τη στρατιωτική στάση».Ενεργητικά μέτρα ενάντια στη συνομωσία που ήταν ήδη στα σκαριά..Οι κομμουνιστές τουλάχιστον ήταν σε πλήρη επίγνωση του φασιστικού κινδύνου. και σχολιάζει ο Κλαουντίν:»Δυστυχώς ούτε οι δημοκρατικοί, ούτε οι ρεφορμιστές σοσιαλιστές ούτε οι καμπαλιερικοί σοσιαλιστές άκουσαν το ΚΚΙ» για να συμπληρώσει μετά «Μα ήταν δυνατό να αναμένεται κάτι διαφορετικό από τους πρώτους σχηματισμούς; Και όσον αφορά τους καμπαλιερικούς γιατί το ΚΚΙ δεν τους πρότεινε ποτέ μια γραμμή ανεξάρτητης δράσης;»Το ερώτημα αντιγυρνάει βέβαια: αφού οι καμπαλιερικοί επίσης δεν έπαιρναν χαμπάρι -η υποτιμούσαν -το φασιστικό κίνδυνο τί μας λέει ότι μια τέτοια πρόταση θα είχε το παραμικρό νόημα, ως προς το επείγον τουλάχιστον της λήψης ενεργητικών μέτρων;

Ίσως έχει ένα νόημα να σημειώσουμε δυο πράγματα για το Λάργο Καμπαγιέρο. Ο οποίος μεν φαντάζει στα ’36 να είναι πιθανός «Λένιν της Ισπανίας» αλλά υπάρχει μια σκοτεινή πλευρά , αρκετά γνωστή στους ισπανούς εργάτες και τους συντρόφους του του PSOE – τον άσπονδο «φίλο» του ρεφορμιστή Πριέτο: την περίοδο της δικτατορίας του Πρίμο ντε Ριβέρα (1923 -1930) ο Λάργο Καμπαγιέρο είχε ανοιχτά συνδιαλλαγεί μαζί του με στόχο τη νόμιμη λειτουργία της UGT. Ο «τακτικισμός» του Πριέτο σε βάρος του , στον οποοίο αναφέρεται πιο πάνω ο Κλαουντίν, εν πολλοίς πατάει σ’αυτή τη «βρώμικη» ιστορία. Εκείνη την περίοδο, της ηγεσίας του Καμπαγιέρο προκύπτει και η διάσπαση της UGT οταν κι ένα, μικρό, τμήμα της προχώρησε στην ίδρυση του ΚΚΙσπανίας.

Υπάρχει και κάτι άλλο. Το ’30  Καμπαγιέρο μαζί με τον Πριέτο – μετά την πτώση της δικτατορίας Ντε Ριβέρα, στήριξαν τη θέση της «προγραμματικής » συνεργασίας του PSOE με αστικά κόμματα, αντίθετα στην «αριστερή» σοσιαλιστική πτέρυγα Μπεστέιρο. Το αποτέλεμα ήταν να εκλεγεί στη Βουλή του ’31, και να αναλάβει το Υπουργείο Εργασίας. Κατά τη θητεία του αυτή, «χρεώθηκε» ένα γεγονός που δεν μνημονεύεται από τους σοσιαλιστές «αγιογράφους» του: το Γενάρη του ’33 μια ομάδα της CNT πρωτοστατεί στην εξέγερση του Casas Viejas . H εξέγερη καταπνίγεται με ευκολία αλλά και αγριότητα: 14 αναρχικοί «πρωτοστάτες» εκτελούνται χωρίς δίκη.

Μάλλον χρειάζεται περισσότερη μελέτη -σίγουρα περισσότερη απ’όση έχει κάνει ο Κλαουντίν – η πρίπτωση του γιατί ένας «κλασσικός» σοσιαλδημοκράτης παράγοντας, με κυβερνητική θητεία σε κεντρώα κυβέρνηση που έδειξε ανάλγητη στάση σε εξεγερμένους εργάτες, ένας συνεργάτης της χούντας ντε Ριβέρα, παρουσιαζόταν ως ο ισπανός Λένιν το ’36. Το θέμα , όπως είναι σαφές, δεν είναι τί έλεγε ο ίδιος, αλλά ότι το δεχόταν οι μάζες…

Μέχρι εδώ, νομίζω ότι όλες οι πηγές – αυτές που βρίσκονται στη δική μας δθα περάσουμε!ιάθεση τουλάχιστον – συμφωνούν ότι α. ο κίνδυνος του φασιστικού πραξικοπήματος ήταν προ των πυλών ήδη το Φλεβάρη του ’36, την επόμενη των εκλογών. β. αυτός ο κίνδυνος ήταν «δε γεννάται θέμα» για τους κεντρώους του ΛΜ (Αθάνια και δε συμμαζεύεται) και τους σοσιαλιστές γ. αυτός ο κίνδυνος αντιμετωπιζόταν στην καλύτερη περίπτωση με κραυγές και συνθήματα από τους αναρχικούς και δ. το ΚΚΙσπανίας (που αν και είχε πάρει περίπου το 3% των ψήφων ήταν εκείνη την περίοδο στη μαζικότερη φάση της ως τότε ιστορίας του) προειδοποιούσε, και με ντοκουμέντα  τους «υπεύθυνους» οι οποίοι κάναν τους Γερμανούς.

Δεν έγιναν κινήσεις να «πάρει τα όπλα ο λαός» – παρά μόνο τον Ιούλη του ’36 μέρες πριν το πραξικόπημα φαίνεται το ΚΚΙ να παίρνει πιο δυναμικό προσανατολισμό και η Πασιονάρια καλεί τους dynamiteros της Αστούριας να «φυλάξουν καλά τα πυρομαχικά τους» γιατί θα τους χρειαστούν..

1936Spagna3Αυτοκριτικά κατ’αρχήν δυο πραματάκια.

Είναι αλήθεια ότι όταν ξεκίνησε αυτό το βλογ δεν είχε σκοπό να αποτελέσει ένα χώρο «ελληνικής» ιστορικής καταγραφής είτε του κομμουνιστικού κινήματος είτε του ισπανικού εμφυλίου. Η μελέτη του δεύτερου κατέχει σπουδαία θέση στα ερασιτεχνικά ενδιαφέροντα του παρόντος γραφιά. Δεν είναι βέβαια το  αποκλειστικό ενδιαφέρον του- και, όπως και νά’χει,  σε καμμία περίπτωση δε φιλοδοξεί να συναγωνίζεται διδακτορικές διατριβές, βιβλία ιστορίας, εκθέσεις κλπ. Επειδή ωστόσο, είναι αλήθεια, δεν είναι δα και συνηθισμένο «χόμπυ» η μελέτη κάποιας ιστορικής περιόδου ας σημειωθεί το εξής: ο ισπανικός εμφύλιος συνεπαίρνει τον R5 τόσο για τη λογοτεχνική -ρομαντική πλευρά του όσο και για την «στενή» πολιτική αντίστοιχη. Απλά, γιατί στο έδαφος της οξυμένης ταξικής πάλης που βίωσε η Ισπανία το ’36 -’39 με τη μορφή του εμφυλίου μπήκαν κάτω οι στρατηγικές όλων: και των κομμουνιστών της τρίτης διεθνούς (διεθνής!), και των τροτσκιστών, και των αναρχικών, και των σοσιαλιστών, και των αστών, και των ιμπεριαλιστών (..ουφ!), ΟΛΩΝ. Δύσκολα κρύβεται κανένας πίσω απ’το δάχτυλό του για ό,τι έγινε τότε λοιπόν.. Κι όποιος λέει ψέμματα για το τότε έχει «κακούς σκοπούς» και για σήμερα. Αν, δε, υπάρχουν σήμερα απατεώνες χωρίς δόλο, απλά από παραπληροφόρηση, είναι καλό και χρήσιμο να μεταφέρεις ό,τι τυχόν πληροφορίες πέφτουν στα χέρια σου για να αντιστρέψεις μια διάθεση. Όχι για τότε αλλά για σήμερα.

Προφανώς και δεν παίρνω θέση «αντικειμενικά» αλλά προφανώς επίσης δεν ενστερνίζομαι θεωρίες «αντικειμενικής ερμηνείας» της ιστορίας. Προσεξτε: άλλο αντικειμενική καταγραφή ενός γεγονότος κι άλλο «αντικειμενική» ερμηνεία του. Αντικειμενικό γεγονός είναι η ίδρυση του ΕΑΜ. Ερμηνεία είναι ο χαρακτηρισμός της δράσης του ως «εθνικοαπελευθερωτικού» ή ως «εθνοπροδοτικού». Το μπέρδεμα της ερμηνείας με την πραγματικότητα είναι κατ’εξοχήν «τέχνη» του επαγγελματία πλαστογράφου. Και κατ’εξοχήν «λάθος» του ερασιτέχνη -ή αν θέλετε του «οπαδού». Όποιου βλέποντας τα γεγονότα να γυρνάν καταπάνω του, επιμένει να αγνοεί τα γεγονότα και σαν «απάντηση» αντιγυρνάει βρισιές κλπ. – μπορεί κατόπιν ευχαριστημένος να συνεχίσει τον καφέ, τη μπύρα ή το τσιγάρο του αλλά πολύ αμφιβάλλω αν έχει πειστεί για όσα λέει.

ο σαντιάγο καρίγιο τέρμα αριστερά, σε πρώτο πλάνο ο Ντίαζ

ο σαντιάγο καρίγιο τέρμα αριστερά, σε πρώτο πλάνο ο Ντίαζ

Αφορμή για τις μόλις παραπάνω γραμμές στάθηκε η ταινία «Γη κι Ελευθερία». Κατά λάθος.Προβλήθηκε φαίνεται στην τηλεόραση? την πρόσφερε καμμιά εφημερίδα σε DVD?  δεν ξέρω γιατί άρχισαν να έρχονται «επισκέπτες» από τα γκουγκλ ζητώντας αυτό. Και μετά «Κασάδο το ’39» -«Κασάδο -Μέρα» κλπ. Γκούγκλαρα κι εγώ το «Κασάδο -Μέρα» κι..έπεσα πάνω μου κατ’αρχήν και στη συνέχεια σε μια κουβέντα που άνοιξε στο indymedia («κουβέντα» στο ιντυμήντια.. τρόπος του λέγειν δηλαδή) σχετικά με το θέμα του εμφυλίου. Καναδυο τσιτάραν μάλιστα από κείμενα που δημοσιεύτηκαν εδώ.

Φαίνεται ότι κάποιοι επιμένουν να αναθεωρήσουν συνολικά την ιστορία. Οι αναρχικοί της CNT είναι γι’αυτούς οι αθώοι άγγελοι της επανάστασης οι δε κομμουνιστές οι σφαγείς και υπονομευτές της. «Σταλινοτσολιάδες» μάλιστα χαρακτηρίζουν οι αναρχικοί τους κομμουνιστές ( και όχι μόνο οι αναρχικοί ). Αγριεύει το παιχνίδι..

Λοιπόν ο Φερνάντο Κλαουντίν είναι μάλλον πασίγνωστος στους σαραντάρηδες -τουλάχιστον – πρώην αριστεριστές, Πανελλαδικάριους, Ρηγάδες. Φαντάζομαι το όνομά του δεν είναι ολότελα άγνωστο σε οποιονδήποτε ψάχτηκε κάποια στιγμή είτε με την ιστορία του ΚΚΙσπανίας, είτε με την ιστορία της Κομιντερν είτε με τον «αριστερό ευρωκομμουνισμό» – στα ελληνικά έχουν κυκλοφορήσει δυο βιβλία του το «Ευρωκομμουνισμός και Σοσιαλισμός» και το δίτομο «Η κρίση του παγκόσμιου κομμουνιστικού κινήματος».Στην εισαγωγή του τελευταίου σημειώνει :» το κομμουνιστικό κίνημα – το σταλινικό κόμμα, τόσο με τις εθνικές όσο και με τις διεθνικές του διαστάσεις, στην άσκηση της εξουσίας καθώς επίσης και στη λειτουργία του σαν όργανο της πάλης για την εξουσία (…) είναι ανήμπορο απ’την ίδια του τη φύση να μετασχηματίσει τον εαυτό του.(..)οι προϋποθέσεις δογματικοποίησης και διαστρέβλωσης του μαρξισμού βρίσκονται στην ίσια του τη λειτουργία σαν ιδεολογίας του επαναστατικού κινήματος».

Τα σημειώνω κι εγώ αυτά με τη σειρά μου για να γίνει σαφές το που τοποθετείται ο εν λόγω γραφιάς, πρώην μέλος της ΚΕ του ΚΚΙσπανίας , διαγραμμένος το 1965. Στο ως άνω έργο καταπιάνεται με μια βαθειά ανάλυση της πορείας του κομμουνιστικού κινήματος από τις πρώτες μέρες της Κομιντέρν μέχρι και τα μέσα περίπου του 20ου αιώνα, στηριζόμενος σε πολύ πλούσιο υλικό και με προσπάθεια να κριτικάρει μαρξιστικά τους..μαρξιστές. Οι πηγές που παρουσιάζει είναι το βασικότερο προσόν του έργου του και, κατά τη γνώμη μου, όχι τα συμπεράσματά του που συχνά βρίσκονται σε αντίφαση με τους ισχυρισμούς  του.

Τί μας λέει λοιπόν για την Ισπανία του ’36 -’39 ο Κλαουντίν; «‘Οποιος μελετάει αυτούς τους κρίσιμους μήνες της Ισπανίας του ’36 δεν μπορεί παρά να αναρωτηθεί:γιατί τα εργατικά κόμματα και οργανώσεις δεν έδρασαν μ’ένα συντονισμένο κι αποφασισμένο τρόπο για να πνίξουν στη γέννα της τη στρατιωτική στάση και να προχωρήσουν αποφασιστικά στο δρόμο της επανάστασης;» Παρατηρήστε ότι το σχήμα του Κλαουντίν είναι απλό: να πνίξουμε το πραξικόπημα και να προχωρήσουμε στην επανάσταση. Είναι απλό γιατί είναι λογικό.Ας αναρωτηθούμε κι εμείς μαζί του, κι ας τον ακολουθήσουμε να δούμε αν θα πάρουμε απάντηση..

Συνεχίζει με την κατάσταση των κυριότερων οργανώσεων της ε.τ. στην Ισπανία του ’36:

«..οι ρεφορμιστές ήταν ολοφάνερα στη μειοψηφία του Σοσιαλιστικού Κόμματος και

Ganar la guerra!

Ganar la guerra!

 της UGT, αν και διατηρούσαν την καθοδήγηση του κόμματος χάρη στους έξυπνους ελιγμούς του μηχανισμού (…) Ο όγκος των εργατών που ανήκαν στην UGT , καθώς και η πλειοψηφία των σοσιαλιστών αγωνιστών, υποστήριζαν την αριστερή τάση που καθοδηγούσε ο Λάργκο Καμπαλιέρο.(..) Πρέπει να προχωρήσουμε, έλεγαν , στην άμεση εγκαθίδρυση της διχτατορίας του προλεταριάτου. Δεν προσδιόριζαν ξεκάθαρα ποια θα ήταν η δομή αυτής της «διχτατορίας του προλεταριάτου», αλλά ήταν βέβαιοι ότι θα τη καθοδηγούσε το Σοσιαλιστικό Κόμμα, σαν το κύριο κόμμα της ισπανικής εργατικής τάξης. Ευνοούσαν ωστόσο την ένωση με τους κομμουνιστές, για να συγκροτήσουν ένα ενιαίο μαρξιστικό κόμμα.Υποστήριζαν επίσης τη συγχώνευση των δυο μεγάλων συνδικαλιστικών σχηματισμών της UGT και της CNT. » Δύο τάσεις δηλαδή: μια «δεξιά» ηγεσία και μια «αριστερή» – συνδικαλιστική πλειοψηφία που «ήταν στην πραγματικότητα ένα ανεξάρτητο σχήμα» και που υπερακόντιζε τους κομμουνιστές στα «άμεσα καθήκοντα», έχοντας όμως θολή εικόνα για το χαρακτήρα αυτών των «άμεσων καθηκόντων». Και συνεχίζει για τους οπαδούς του Καμπαλιέρο «έλπιζαν ότι η πλήρης φθορά και η χρεοκωπία της δημοκρατικής κυβέρνησης θα προκαλούσε την πτώση της κρατικής εξουσίας στα χέρια τους, σαν ώριμο φρούτο. Επιπρόσθετα , υποτιμούσαν τον κίνδυνο της αντεπανάστασης». Η οποία αντεπανάσταση μεθοδικά προετοιμαζόταν επί δημοκρατικής κυβέρνησης -από το Μάρτιο του ’36 στην συγκεκριμένη του μορφή, ήδη από το ’34 περίπου ως σχεδιασμός επί χάρτου της ισπανικής τελικής λύσης.

«Το άλλο μεγάλο παραδοσιακό ρεύμα του ισπανικού εργατικού κινήματος, που ήταν οργανωμένο στα συνδικάτα της CNT, ήταν εξίσου ριζοσπαστικό στις επαναστατικές του θέσεις.Η θεωρητική του όμως βάση, δυσκόλευε πολύ μια συμφωνία με τα μαρξιστικά κόμματα, καθώς επίσης και με τα συνδικάτα της μαρξιστικής τάσης, αυτά της UGT.(…) H ιδέα ενός κράτους της διχτατορίας του προλεταριάτου , γέμιζε τους αναρχοσυνδικαλιστές  με την ίδια σχεδόν εχθρότητα, όπως και αυτή του αστικού κράτους. Σε σχέση με το δεύτερο επιπλέον, δεν έκαναν καμία διάκριση, στην πράξη, ανάμεσα στην κοινοβουλευτική δημοκρατία και στο φασισμό. Υποτιμούσαν επίσης το φασιστικό κίνδυνο εξίσου με τους καμπαλιεριστές».

Τα μεγάλα ρεύματα του ισπανικού εργατικού κινήματος λένε μεγάλα κι επαναστατικά λόγια αλλά οι μεν προτείνουν διχτατορία του προλεταριάτου χωρίς να εξηγούν τί θέλουν και πως το βλέπουν, οι δε αρνούνται κάθε μορφή κράτους προτείνοντας τη μορφή του νέου καθεστώτος να καθορίσει «η ελεύθερη επιλογή των ελεύθερα ενωμένων εργατών», και οι δυο δε «υποτιμούν» το φασιστικό κίνδυνο. Δεν μας λέει ο Κλαουντίν γιατί τον υποτιμούν  – μολονότι η στρατιωτική καταστολή της εξέγερσης της Αστουριας τον Οχτώβρη του ’34 θα έπρεπε να βάζει σε πρώτη γραμμή αυτό τον κίνδυνο. Κι αν οι αναρχικοί, έξω από τα κέντρα αποφάσεων, «δικαιολογούνται» με το γνωστό τους παιδιάστικο δόγμα «εμείς με την πολιτική δεν ασχολούμαστε» ( και πράγματι, το ’34 στην Αστούριας δεν πολυασχολήθηκαν: οι εργάτες, κομμουνιστές, σοσιαλιστές και αναρχικοί, χτυπιόντουσαν κι η CNT σε Βαρκελώνη, Μαδρίτη και Σεβίλλη σφύραγε αδιάφορα. Μόνο οι 30,000 πολιτικοί κρατούμενοι της ηττημένης εξέγερσης, και ο αριθμός των αναρχικών ανάμεσά τους έπεισε τα «κεφάλια» της CNT -FAI για σύμπραξη με το «Λαϊκό Μέτωπο» στις εκλογές του ’36..),κι επομένως δεν «ασχολούνται» ούτε με το τί γίνεται στο στράτευμα ούτε με το να ελέγξουν ποιοι είναι αρμόδιοι στην κυβέρνηση γι’αυτές τις δουλειές , οι σοσιαλιστές, αν και είχαν τους περισσότερους βουλευτές στη Βουλή που αναδείχτηκε με τις εκλογές του Φλεβάρη  ωστόσο αρνούνται να συμμετάσχουν στην νέα κυβέρνηση! (δείτε τις δημοκρατικές κυβερνήσεις εδώ )  .Αρνούνται μέχρι να γίνει το πραξικόπημα κι ως τότε περιφέρονται, με τον Καμπαλιέρο να καλείται να γίνει ο Λένιν της Ισπανίας.

Ένα πολύ απλό ερώτημα μέχρι στιγμής: Γιατί λοιπόν «υποτιμήθηκε» από τα μεγαλύτερα ισπανικά συνδικάτα ο κίνδυνος του φασιστικού πραξικοπήματος;Γιατί, οι σοσιαλιστές, που ήταν και το ισχυρότερο κόμμα στην ισπανική Βουλή αρνήθηκαν να έχουν υπουργό στην κυβέρνηση – και αφήσαν στην τελευταία να διορίσουν υπουργούς τα μετριοπαθή κεντρώα και κεντροαριστερά ρεπουμπλικάνικα κόμματα;

(συνεχίζεται..)