ησυχία τάξη κι ασφάλεια Είμαστε λοιπόν στα 1939. Η Βαρκελώνη έχει σκύψει -προδομένη -το κεφάλι στο Φράνκο και το πατρίς θρησκεία οικογένεια. Ύστερα από 3 χρόνια με την εκκλησία στην ημιπαρανομία και τα καστιγιάνικα σύμβολα καμμένα, σπασμένα, ή σαπισμένα σε μπαούλα και υπόγεια η «εθνική ομοψυχία» αποκαθίσταται. Λέμε..

Κατά τη διάρκεια του εμφυλίου είδαμε ότι η Barca είχε ένα πιο περιθωριακό ρόλο. Λογικά. Όχι ωστόσο ότι έμεινε στην απόξω: είπαμε ο συμβολικός αόρατος στρατός. Η ομάδα έκανε περιοδείες στην Ευρώπη και την Αμερική προπαγανδίζοντας τη δημοκρατική κυβέρνηση και συμβάλλοντας στη ανάπτυξη κινήματος αλληλεγγύης. Όχι ανενόχλητη βέβαια: ο Μονταλμπάν αναφέρει «τζεϊμσμποντίστικες» απόπειρες απαγωγής παικτών της Barca με σκοπό να επιστρέψουν στη φρανκική Ισπανία. Την ίδια περίοδο η μισητή ( τη φουκαριάρα!) Espanyol βλέπει την περιουσία της να κατάσχεται, τα στελέχη της να συλλαμβάνονται από τις διάφορες «τσεκα» της Βαρκελώνης και να εκτελούνται στο λόφο του Tibidabo. O καταλανισμός μασκαρεύεται πίσω από την επανάσταση (εδώ που τα λέμε: τί νόημα έχει αλήθεια να απαγορεύεις στην ουσία, μια ποδοσφαιρική ομάδα;).

Πάντως μ’αυτά και μ’εκείνα, τα σύμβολα είναι μεγάλη υπόθεση. Αν ο κόσμος τα πιστεύει δηλαδή η διαφορά ανάμεσα στο μύθο και την πραγματικότητα είναι , ουσιαστική αλλά μικρή. Σε περιόδους πολέμου δε, ξέχασέ το. Όσο μυαλό είχαν εκείνοι που σκότωναν τους παράγοντες της Espanyol άλλο τόσο -και λιγότερο, ένεκα φασίστες -είχαν και οι νικητές του εμφυλίου. Η πρώτη σκέψη τους ήταν να κάνουν το γήπεδο της Barca στρατόπεδο για τα τεθωρακισμένα. Η επόμενη να ρίξουν την ομάδα στη Β΄εθνική. [Τώρα που το σκέφτομαι υπήρχε ένα νόημα σ’όλ’αυτά: οι ηττημένοι έπρεπε να είναι τέτοιοι παντού.]

Τίποτα απ’όλ’αυτά δεν έγινε. Το ποδόσφαιρο είναι πολύ σοβαρή υπόθεση. Και ο καταλανισμός το ίδιο –εδώ ολόκληρη Κομιντέρνα λέμε, και δέχτηκε ως αυτοτελές κόμμα το PSUC/ το ΚΚ στην Καταλωνία στην 3η Διεθνή.. Οι λέξεις φασίστας και ηλίθιος δεν ταυτίζονται σε όλες τις περιπτώσεις.  

Στη Βαρκελώνη μαζεύονται κατά χιλιάδες οι πρόσφυγες του εμφυλίου. Εξαθλιωμένοι χωριάτες, χήρες, ορφανά (θυμάστε τη «Βιριδιάνα»;  ) , όσοι προλετάριοι «τόλμησαν» να σηκώσουν κεφάλι τα προηγούμενα χρόνια, μαζεύονται στην ερειπωμένη από τους βομβαρδισμούς πόλη να γλητταυτώσουν από τα «τυχαία» πυρά των περιπόλων των νικητών, και την πείνα. Κάπου πρέπει να μείνουν. Κι επίσης, ο καπιταλισμός πρέπει ν’αρχίσει να δουλεύει -τόσο αίμα χύθηκε μέχρι να στηθεί στα πόδια του. Αρχές της δεκαετίας του ’50 ανοίγει το πρώτο εργοστάσιο της SEAT.

H Barcelona F.C. γνωρίζει μέρες δόξας στις αρχές της δεκαετίας του ’50. Πολύ δυνατή ομάδα, σαρώνει στα τρόπαια με ηγέτη τον εμβληματικό Ούγγρο Ladislau Kubala. Δώσ’τε βάση: ο τυπάς είναι ένας προσφυγάκος από τον «κομμουνιστικό τρόμο» της Ουγγαρίας -μιλάμε τώρα κάμποσα χρόνια πριν το ’56. Το καθεστώς πανηγυρίζει: τούτος ο δραπέτης του σταλινισμού, ηγέτης της ομάδας της κόκκινης Βαρκελώνης – τί άλλο να θελήσουν; Εν τω μεταξύ, οι πρόσφυγες που πυκνώνουν τις γειτονιές και τα περίχωρα της Βαρκελώνης στοιβάζονται σε χιλιάδες -κυριολεκτικά -φτηνές εργατιές κατοικίες, στις νέες γειτονιές της Badalona, της Sta Colonna  και της Raval. Όργιο κατασκευαστικό, που περιποιεί τιμή στο φασιστικό καθεστώς που «μεριμνεί» για τη στέγαση των θιυμάτων του. Και, ξέρετε οι εργολάβοι αυτοί ΔΕΝ ήταν όλοι τους καστιγιάνοι. Οι περισσότεροι ήταν καταλανοί, και -σωστά μαντέψατε -πολλοί απ’αυτούς παράγοντες της ομάδας – σύμβολο..

Ορισμένα πράγματα δηλαδή δεν είναι καθόλου τυχαία: τη δεκαετία του ’50 η ομάδα χρειάζεται καινούργιο γήπεδο. Αγοράζουν το χώρο και ξεκινάν το χτίσιμο. Κάποιοι ενθουσιώδεις στο Σύλλογο σκέφτονται να τ’ονομάσουν με τ’όνομα του ιδρυτή της ομάδας Joan Gamber. Ο Ισπανός Ασλανίδης, ο απίθανος στρατηγός Μοσκαρντό – που συνέδεσε το όνομά του με μεγάλα κατορθώματα του φασιστικού στρατού στον εμφύλιο (χωριά ολόκληρα ξήλωσαν τα παλικάρια του) – ευγενικά διαμηνύει στο Σύλλογο να το ξεχάσουν: ένας Ελβετός (ξένος), άθεος (κι όχι καθολικός ), μασσόνος που , ακόμα χειρότερα, πολιτογραφήθηκε Καταλανός -κι όχι «Ισπανός». Αν θέλαν να το βγάλουν στάδιο Λένιν ίσως τα πράγματα να ήταν πιο απλά.. Οι καλοί Καταλανοί παράγοντες αποφάσισαν ότι δεν πολυαξίζει δα τον κόπο να σηκώσουν τα λάβαρα της αντίστασης. Σιγά τώρα μια ταπείνωση ακόμα, τί έγινε; Το στάδιο ονομάστηκε με το άχρωμο Nou Camp «Νέο Γήπεδο» κι έξω από την πόρτα..   

Λίγο πριν είχε γίνει και το διαβόητο σκάνδαλο ΝτιΣτέφανο: ο Αργεντίνος παιχταράς που τον τσάκωσαν οι Καταλανοί, τον έφεραν στη Βαρκελώνη, και ο νικητής Bernabeu τους τον άρπαξε για λόγους εθνικού συμφέροντος. Το ίδιο σεναριάκι με τον Κούδα -μείον τους βαρύτερους συμβολισμούς. Η Real έγινε το ποδοσφαιρικό σύμβολο του Φρανκισμού σαρώνοντας τα πρωταθλητριών τη δεκαετία του ’50 κι η πτωχή πλην τίμια Barca έμεινε να κοιτάει από μακρυά.

Η δεκαετία του ’60 μπαίνει: σε μια πλατεία της Μαδρίτης, την ωρά που ο εργάτης πίνει τον καφέ του σκοτώνουν οι φασίστες τον – Καταλανό – Julien Grimau ( μέλος του Π.Γ. του ΚΚΙσπανίας) αλλά η Βαρκελώνη γνωρίζει μέρες δόξας με τον προπονηταρά- εφευρέτη του κατενάτσιο Ελένιο Ερρέρα. Σιγά σιγά βέβαια ο κόσμος αρχίζει να αντιδράει πιο αποφασιστικά ενάντια στο φρανκισμό, η χούντα κλείνει κάθε λίγο τα Πανεπιστήμια της Βαρκελώνης για να φράξει την «επαναστατικοποίηση», ενώ στο Nou Camp -κι όχι μόνο – κάποιοι, λίγοι και γίνονται περισσότεροι, φωνάζουν «Espana manana sera Republicana.» Η ίδια η Βαρκελώνη αναπτύσσεται ραγδαία, οι καπιταλιστές της πλουτίζουν και η ομάδα τους -ε..η ομάδα της πόλης δηλαδή – πρέπει να γίνει βιτρίνα. Ο Γιόχαν Κρόιφ κι ο συνονόματός του Νέεσκενς φτάνουν από τον Ajax του τόταλ φουτμπόλ στο Nou Camp και τα τείχη πέφτουν.

Από την άλλη κάποια σπαράγματα μνήμης επιμένουν: το ’73 η Μπάρτσα παίζει φιλικό με την εθνική της Αν. Γερμανίας για να τιμήσει το Joan Gamber -λέγεται ότι σκόπευαν να φωνάξουν την εθνική της ΕΣΣΔ αλλά τελικά κατέληξαν σε κάτι λιγότερο εξοργιστικό για το καθεστώς που λίγα χρόνια πριν είχε αρνηθεί την είσοδο στο ισπανικό έδαφος στην εθνική ομάδα της χώρας που όπλισε τα μυαλά και τα χέρια του κοσμάκη..

Πεθαίνει κι ο Φράνκο κάποια στιγμή. Και λίγο πιο ύστερα ο Φρανκισμός. Η Καταλωνία βγάζει πρώτο κόμμα, στις πρώτες εκλογές, το φιλοκαπιταλιστικό εθνικιστικό CiU (Convergencia i Unio -Σύγκληση κι Ενότητα) και δεύτερο το PSUC του Pere Ardiaca – ο οποίος μια και τό’ φερε η κουβέντα  δηλαδή καταγγέλει τον ευρωκομμουνιστή Carillo με κάθε ευκαιρία. Τα χρόνια περνάν, το κεφάλαιο συσσωρεύεται, οι βομβαρδισμοί της πόλης, η πείνα, οι ταπεινώσεις, οι εκτελέσεις, το αίμα τα δάκρυα, όλ’αυτά τέλος πάντων σπρώχνονται παρά πίσω. Ο καταλανισμός περνά στην πρώτη γραμμή, ακόμα και το κραταιό PSUC τα βρίσκει με κάτι οικολόγους και τέτοιους και αυτοδιαχέεται στην Πρωτοβουλία για την Καταλωνία.Στο μεταξύ η Βαρκελώνη γνωρίζει τον Diego Maradona και τον Bernd Schuster..  Πρώτο κόμμα στην αριστερά το πάλαι ποτέ κόμμα του Lluis Companys ( ο οποίος θεωρήθηκε μέγας συνοδοιπόρος και «υποχείριο» των κομμουνιστών όταν ήταν ηγέτης της Generalitat στα ’38 -’39, και εκτελέστηκε από τους φασίστες με μια επιχείρηση κομμάντο όπου τον απήγαγαν από τη Γαλλία) και του Sunyol η ERC. Η Ισπανία στην ΕΟΚ -ήδη και στο ΝΑΤΟ -και η Βαρκελώνη διοργανώνει τους ολυμπιακούς του ’92 αποδεικνύοντας ότι ο εφιάλτης τελείωσε. Ξέρετε, ο κόσμος ψωνίζει, πίνει καφέδες, κάνει τουρισμό, βλέπει ταυρομαχίες και τέτοια. Επίσης το ’92 η Barcelona F.C. γίνεται Πρωταθλήτρια Ευρώπης μ’ένα φάουλ του Κούμαν.

Το Nou Camp δεν μετονομάστηκε μετά τη χούντα σε γήπεδο Joan Gamber. Ξεχάστηκε η ιστορία του ’57 -όχι κι ο ίδιος ο Gamber βέβαια. Υπάρχουν στη Βαρκελώνη οδοί και πλατείες αφιερωμένες στον ιδρυτή του συμβολικού στρατού, και στο μουσείο της Barca F.C. τιμάται δεόντως. Ο Sunyol από την άλλη όχι.

Είναι χαρακτηριστικό ξέρετε, και απόδειξη ότι ΟΛΑ έιναι ταξική πάλη: οι καπιταλιστές ηγέτες του συλλόγου,είναι καταλανοί σαφώς αλλά χωρίς  καμμιά διάθεση να αναμοχλεύουν την περίοδο που ΚΑΙ εκείνοι παραλίγο να χάσουν την κουτάλα μαζί με την κατσαρόλα. Στο μουσείο της ομάδας ο εμφύλιος περνάει σε δυο φωτογραφίες, ο δε Sunyol -που εκτός από βουλευτής της ERC υπήρξε και στέλεχος της Accio Catala μιας ομάδας που το ’36 μπήκε στο PSUC, κομμούνι δηλαδή – απλά έχει την φωτογραφία του στη σειρά με τους άλους προέδρους. Αφού ρε σεις για να τον τιμήσει η ομάδα χρειάστηκε να συσταθεί σχετική Επιτροπή και να πιέσει – ο Montalban σχολιάζει πως θά’πρεπε κάποιος να καθησυχάσει τους διοικούντες της ομάδας ότι αν ξαναγίνει εμφύλιος αυτούς δεν θα τους εκτελέσουν..

Τί μένει; Οι αδικίες μέσα στο γήπεδο σε βάρος της Barcelona και υπέρ της Real. Διαιτητές – κομμάντο, αρπαγές παιχτών, οι καταλανικές σημαίες στη ζούλα να κυματίζουν στο αχανές Camp Nou, ο εθνικός ύμνος της Καταλωνίας («Els Segadors») να σφυρίζεται από δεκάδες χιλιάδες κόσμου, η συμβολική αντίθεση των Καταλανών γενικά στο κράτος της Μαδρίτης μέσα από τη συμβολική κόντρα του el classico. Γράφει κάπου ο Μονταλμπάν, ότι στα χρόνια της παγκοσμιοποίησης η ένταξη σε ένα αθλητικό σωματείο μάλλον θα είναι η μόνη επιτρεπτή μορφή οργάνωσης. Σίγουρα έτσι το βλέπει η διοίκηση της Μπάρτσα που διαφημίζει τη δομή της ομάδας περίπου σαν να πρόκειται για κολλεκτίβα.

Παρ’ολ’αυτά ο κόσμος της Βαρκελώνης, και πολλοί ακόμα που δεν έχουν καν πατήσει το πόδι τους εκεί, επιμένουν να είναι Barcelona. Γουστάρουν να νομίζουν – ίσως χωρίς αυταπάτες – ότι η ομάδα αυτή φέρνει κάτι απ’τον αέρα της εξέγερσης, έχει στο DNA της την επανάσταση. Είπαμε, τα σύμβολα είναι πανίσχυρα όσο περισσότερο ο κόσμος τα πιστεύει. Αν αυτοί που είναι από κάτω δυσκολεύονται να δούν στο κόκκινο το χρώμα της δικής τους σημαίας, θα εξακολουθούν να παρηγοριούνται κάθε Κυριακή με τη σημαία blaugrana. Και, εδώ που τα λέμε, αν ο κοσμάκης επιμένει να ταυτίζει τους δικούς του καημούς με ποδοσφαιρικές ομάδες – φαντάσματα μιας μνήμης που επιμένουν απ’τη μεριά τους  (εκείνοι που υποτίθεται είναι δικοί του) να του τη σβύσουν, αν γυρεύει νίκες στο φαντασιακό πεδίο της μπάλλας ποιοι είμαστε εμείς που θα του πάμε κόντρα; Barcelona ρε και ξερό ψωμί!

Μέχρι να έρθει το αμάξι που θα μας πάει στα πραγματικά οδοφράγματα, ανάβουμε τσιγάρο παρέα με τον πρόεδρό μας το Sunyol και κράζουμε την παλιοΜαδρίτη που μας γέμισε εκκλησιές και ταυρομαχίες -άσε που μας κλέβει τους παιχταράδες και τα πρωταθλήματα..

 

Visca Catalunya ρε!