οι ρόδες δεν γυρνάνε/εγώ εδώ τί περιμνω; (…)η κερκίδα του Τορόχα υπήρξε προφητεία 

σιδερένιων καπνισμένων κατασκευών

λεφτάδες της υφαντουργίας, κατασκευαστικές της αρπαχτής,

οι μάζες αποδοκιμάζουν το Βασιλικό εμβατήριο, ζήτω ο Μασιά- που είναι Καταλανός

θάνατος στον Καμπό που είναι κερατάς,

ο Πρίμο δε Ριβέρα διατάζει την επέμβαση των αστυνομικών,

ο Φράνκο

– καρδιά τόσο λευκή – σχηματίζει το εκτελεστικό απόσπασμα

για να τουφεκίσουν τον πρόεδρο Ζουζέπ Σουνιόλ

που διοικούσε όχι απλώς μια ομάδα, αλλά μια θρησκεία

δημοκρατική, καταλανική και κοσμική (…)

στη βιτρίνα μιας παστεριωμένης κοινωνικής λογικής

μισθοφορικός

συμβολικός άοπλος στρατός μιας αφοπλισμένης μνήμης

η Μπάρτσα».

 (απόσπασμα από το ποίημα «Συμβολικός Άοπλος Στρατός» του Μ.Β.Μονταλμπάν, από το «Ποδόσφαιρο:Μια θρησκεία σε αναζήτηση θεού – Μια θρησκεία σε χέρια πολυεθνικών, εκδ.Μεταίχμιο 2005).

Πολλά μπορεί να γράψει κανείς για τη Βαρκελώνη, κι όσα και να γράψει δεν γίνεται ν’αφήσει απ’έξω τη Μπάρτσα, το συμβολικό άοπλο στρατό της, δικό της και της Καταλωνίας. Αν δεν, πολύ απλά δεν πήγε εκεί. Δεν γίνεται η πάρτη μου ν’αποτελέσει εξαίρεση -αποκηρύσσω τον εστετισμό ΚΑΙ μ’αυτή την ευκαιρία.

Και για ένα λόγο ακόμα: ειδικά για όσους είναι/δηλώνουν αριστεροί στο Ελλάντα -ίσως κι αλλού -η Μπαρτσελόνα έχει εξίσου συμβολική σημασία. (Ας συμφωνήσουμε σ’αυτό το μίνιμουμ παίδες, γιατί ήδη ο σπασίκλας του διαλεκτικού και ιστορικού υλισμού ουρλιάζει μέσα στο κεφάλι μου: «όλα είναι ταξική πάλη μωρή λουλού» ).Τόσο συμβολική που οι οπαδοί της Ρεάλ στην Ελλάδα έχουν κάνει μπλογκ που προσπαθούν να τεκμηριώσουν το αντίθετο (δεν κάνω πλάκα!).

Είναι λίγο περίεργη η προσπάθεια συσχετισμού ποδοσφαίρου πολιτικής. Αν θέλεις δηλαδή να τεκμηριώσεις κάποια πράγματα, να κάνεις μια «μαρξιστική ανάλυση» που κάνει -κάνοντας πλάκα κι αυτός -κάπου στο παραπάνω βιβλίο ο Μονταλμπάν. Διότι τα μεν σύμβολα πρόθυμα, η δε πραγματικότητα αμείλικτη: το γήπεδο της Livorno A.C. π.χ. είναι ο μόνος χώρος στην Ιταλία σήμερα που το σφυροδρέπανο υπάρχει ως πολιτικό σύμβολο, μια και στις τελευταίες εκλογές δεν κατέβηκε κανένα κόμμα με το έμβλημα της εργατοαγροτικής συμμαχίας . Η «κόκκινη» Liverpool που σαρώνει τα τρόπαια σε βάρος των βρωμοεφοπλιστών της Everton λαμπρύνει το μετοχολόγιό της με μέλη της Βασιλικής Οικογένειας. Η Zenith Leningrad είναι σήμερα το καμάρι των ολιγαρχών του Πούτιν και πάει λέγοντας. Τα σύμβολα είναι εκεί, οι κοινωνιολογικοί και ιστορικό -πολιτικοί  συνειρμοί επίσης, αλλά μόνο για να αποδείξουν ότι η σημειολογία δεν είναι παρά μια αστική, άρα ψευδής, επιστήμη.

Η Μπαρτσελόνα από σύμβολα βρίθει βέβαια ( ωραία λέξη το «βρίθει»). Ας πούμε ιδρύθηκε από το Joan Gamber ένα Ελβετό έμπορο που άνοιξε επιχείρηση στις όχθες του Llobrayat και έστησε ένα «σπορ κλουμπ», κατά πώς το συνήθιζαν οι Ελβετοί έμποροι εκείνα τα χρόνια – και η Genoa S.C. από τέτοιους στήθηκε, νομίζω κι η Torino. Ελβετός, αστός, σε ξένη χώρα, η οποία βρισκόταν αιχμάλωτη -κατεχόμενη για πολλούς από τους κατοίκους της – από άλλη ξένη χώρα. Αυτή με πρωτεύουσα τη Μαδρίτη βέβαια. Όπως ο αθλητισμός είναι ο ιδεώδης χώρος μαζικής λαϊκής εκτόνωσης και φαντασιακών συγκρούσεων – και αντίστοιχων νικών – γρήγορα η Barca αγκαλιάστηκε από τους ντόπιους , όπως και γρήγορα απόχτησε θανάσιμο αντίπαλο, την προκλητικά ονοματισμένη Espanyol.

Το ποδόσφαιρο στις αρχές του αιώνα ήταν σίγουρα μια ενασχόληση της πλέμπας, και πράγματι ένας παράγοντας που συντέλεσε για τη λαϊκότητα της Barca ήταν ότι δεν χρειαζόταν το παραμικρό έξοδο για κάποιον ώστε να αθληθεί με τα χρώματά της; μια κουρελόμπαλλα και μια φανέλα, αυτό είναι όλο – σε αντίθεση με τη συμμετοχή στον Ποδηλατικό Όμιλο Βαρκελώνης ας πούμε, που ήταν σαφώς ακριβότερο σπορ. Η ιδιόρρυθμη εθνικά περίπτωση της Βαρκελώνης εκφράζεται και πολιτικά: η ρευστή κοινωνική και πολιτική κατάσταση των πρώτων δεκαετιών του 20ου αιώνα για όλη την Ισπανία, με την κατάρρευση της αυτοκρατορίας ύστερα από το 1898, την εκτεταμένη αστικοτσιφλικάδικη ( ωραία λέξη κι αυτή) ιδιοκτησία και τα εκατομμύρια χωριάτες δουλοπάροικους, την ασφυχτική παρουσία της εκκλησίας, και την ταπεινωμένη αριστοκρατία που γύρευε την ιστορική ρεβάνς της ήττας από τους Αμερικάνους στην Κούβα μέσα από την εξάρτηση από τα αγγλικά κεφάλαια, βρίσκει διέξοδο στην καταλανική εθνική ταυτότητα τον «καταλανισμό». O Wilfredo el Velloso – ο Καταλανός ηγεμόνας που πεθαίνοντας πάνω στη κίτρινη ασπίδα του χάραξε με το αίμα του κόκκινες τις κάθετες γραμμές που είναι η σημαία της Καταλωνίας  , οι Αλμογαβαροί και το «Desperta Ferro», η καταλανική γλώσσα, η προσδοκία για κάτι «καλύτερο» που ούτως η άλλως συνεγείρει τη φτωχολογιά του λιμανιού του Barrio Xino,του 5ου διαμερίσματος και της Gracia έρχονται και δένονται με το μαρξισμό, τον αναρχισμό (πρώτα με τον αναρχισμό για να λέμε την αλήθεια) στο έδαφος της πλήρους αδιαφορίας για τη θρησκεία. (Λιμάνι δα, τί περιμένετε; Δεν είναι σαν τα βοσκοτόπια των Βάσκων που ο άγιος τάδε πρέπει να μεριμνήσει να μην τους πεθάνουν τα ζα..). Τα «εθνικά χρώματα» της κοινωνικής αίσθησης της αδικίας μπολιάζονται με συνολικότερα και πανανθρώπινα ιδανικά. Τα οποία εκφράζονται και μέσα στο γήπεδο – στο θρυλικό πρώτο (για την ακρίβεια ήταν το πρώτο ιδιόκτητο)  γήπεδο της Barcelona το Les Corts.

Έχει ήδη γίνει η πρώτη δικτατορία στην Ισπανία, αυτή του Primo De Rivera – από το 1923. Σ’ένα ματς το ’25 ακούγεται ο εθνικός ύμνος της Ισπανίας και χιλιάδες κόσμου χαλάν τον κόσμο με βρισιές, γιούχες και σφυρίγματα. Ο διχτάτορας (ο οποίος μια και τό’φερε η κουβέντα ήταν μια εντυπωσιακή περίπτωση ενός decadant αστού, που όταν δεν έπινε μέχρι τα ξημερώματα γράφοντας μεγαλειώδεις λόγους που τους έσκιζε όταν ξεμέθαγε , γύρναγε με πουτάνες στους τσιγγάνικους μαχαλάδες και τα χωριά της Μαδρίτης κι άνοιγε κουβέντες με τους χωριάτες για το πώς βλέπουν τον Primo de Rivera!) δεν μάσησε και τιμώρησε το Les Corts με εξάμηνο κλείσιμο.

Το ποδόσφαιρο είναι ένας χώρος στον οποίο εκφράζονται , είπαμε, όλες οι κοινωνικές σχέσεις.Ό,τι κυκλοφοράει στην κοινωνία θα το βρείς και μέσα στο γήπεδο, εντός εκτός κι επί τα αυτά για να είμαστε και πιο συγκεκριμένοι. Στη Μπάρτσα -η οποία παραμένει ένας σύλλογος μελών, που εκλέγει το Δ.Σ. και τον Πρόεδρό του σαν όλα τα σωματεία του Αστικού Κώδικα – αυτό ισχύει και φανερώνεται ανάγλυφα καθ’όλη τη δεκαετία του ’30 που η πολιτικοποίηση του Ισπανικού λαού φτάνει στο αποκορύφωμα. Με την πτώση του καθεστώτος του Primo de Rivera το ’31 εγκαινιάζεται η περίοδος της ΙΙ Δημοκρατίας στην Ισπανία. Οι Καταλανοί απαιτούν -και πετυχαίνουν -ενισχυμένα προνόμια για την Αυτόνομη Διοίκησή τους, τη Generalitat. Η Barcelona βλέπει τα μέλη της να περιορίζονται, μια και όταν έρχεται στην επιφάνεια η γνωστή και σε τελευταία ανάλυση πάντα παρούσα ταξική πάλη τα ψέμματα τελειώνουν, και ο κόσμος οργανώνεται σε «στρατούς» που παλεύουν σε πραγματικό γήπεδο για πραγματικές νίκες. Κάπου εκεί έχουμε και το sunyol με το τσιγάρο κι αριστερά του ο Lluis Companys, πρόεδρος της Generalitatην πρώτη ουσιαστική -κι όχι συμβολική -εξέλιξη που σφραγίζει την ιστορία και ,κυρίως, την πολιτική μυθολογία του συλλόγου. Είναι η εκλογή στην προεδρία της Μπάρτσα του  Josep Suñol i Garriga , το 1935.

Ο φίλος, ήταν δικηγόρος, εκδότης επί χούντας de Rivera  της εφημερίδας «La Rampla» , η οποία είχε γραμμή αντιδικτατορική και μέλος της Esquerra Republicana de Catalunya – Δημοκρατική Αριστερά της Καταλωνίας. Το κόμμα αυτό -υπάρχει και σήμερα, και μάλιστα συμμετέχει στην τοπική κυβέρνηση της Generalitat – είναι μια επαρκής ένδειξη του «Καταλανισμού»: χωρίς να είναι, ή να ήταν, κομμουνιστές. ρίχνοντας το βάρος περισσότερο στην εθνική ανεξαρτησία των Καταλανών και λιγότερο -ή οριακά – στην κατάργηση της εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο. Εκλέγεται βουλευτής μ’αυτό το κόμμα στις εκλογές του ’33 και του ’36 κι εν τω μεταξύ εκλέγεται και πρόεδρος της Μπάρτσα. Το όνομά του θα μείνει για χρόνια θρύλος και θα μουρμουριέται ανάμεσα στους «στενούς» οπαδούς της ομάδας επειδή στις 6 Αυγούστου του 1936, με τον ισπανικό εμφύλιο να μετράει λίγες εβδομάδες, θα πάει με ένα αυτοκίνητο στην περιοχή της Guantarrama που θα τον αναγνωρίσουν κάποιοι φαλαγγίτες, θα τον στήσουν στο απόσπασμα και θα τον εκτελέσουν με συνοπτικές διαδικασίες.

Φέρ’τε το παραπάνω γεγονός σε αντιπαράθεση με ένα άλλο, που συνέβη στις τελευταίες μέρες του ισπανικού εμφυλίου: είναι Φλεβάρης του ’39 και στη Βαρκελώνη εισβάλλουν τα άρματα του Φράνκο. Ένας από τους νεαρούς στρατιώτες που παρελαύνουν στην καθημαγμένη πόλη είναι ο πρώην ποδοσφαιριστής της Real και μετέπειτα πρόεδρός της ο Santiago Bernabéu Yeste.

Πολλές οι συμπτώσεις θα πείτε, μάλλον κάτι συμβαίνει εδώ που να δικαιολογεί τους μύθους..

Αράχ’τε σε,  λίγο η συγκλονιστική συνέχεια..