gce_0780_parrilla_parrill3.jpgΗ Δημοκρατική κυβέρνηση αλλάζει δυο φορές και την τρίτη επικεφαλής αναλαμβάνει ο Largo Caballero , μούρη της Β’ Διεθνούς, γριά αλεπού και σοσιαλδημοκράτης -τί άλλο; . Αν ο Αzana ήταν εκ προοιμίου «λίγος» για την περίσταση (εκτός τόπου και χρόνου μάλλον) ο Caballero θα μπορούσε να αποβεί μοιραίος . Ο κόσμος τον καλούσε να γίνει ο Λένιν της Ισπανίας: εκείνος δίσταζε να δώσει όπλα στο λαό, προσπαθούσε να «διοικήσει»  πολιτικά τα απομεινάρια των νομιμόφρονων αξιωματικών του Ισπανικού στρατού τη στιγμή που οι εργατόμαζες της Μαδρίτης και της Βαρκελώνης, της Βαλένθια και του Αλμπαθέτε  αφόπλιζαν με τα χέρια τους, τσουγκράνες, καραμπίνες και δυναμίτες τους στασιαστές. Οι κομμουνιστές πάλι, έκαναν τη δουλειά τους: οι Μilicias Antifascistas Obreros y Campesinas (Αντιφασιστικές Μονάδες Εργατών κι Αγροτών – μαχητικά τμήματα κρούσης σε οδομαχίες κατά το προηγούμενο διάστημα) μετεξελίχτηκαν σε λόχους, οι λόχοι σε Τάγματα και τα Τάγματα σε Σώμα Στρατού. (..Αυτή είναι μια άλλη ιστορία βέβαια: η ιστορία του Regimiento Quinto και του Λαϊκού Δημοκρατικού Στρατού της Ισπανίας.)

Κόσμος πάει κι έρχεται .. Οι φασιστικές κυβερνήσεις της  Γερμανίας και Ιταλίας στέλνουν όπλα, στρατιωτικούς συμβούλους κι εθελοντές για τον Φράνκο. Οι Αγγλογάλλοι, και μια σειρά ακόμα ευρωπαϊκές χώρες «νίπτουν τας χείρας τους» στήνοντας μια Επιτροπή Μη Επέμβασης: η επίσημη πρόθεση είναι να μην γίνουν εξωτερικές επεμβάσεις στην ισπανική υπόθεση. Στην πράξη πρόκειται για ένα κλείσιμο του ματιού στο φασισμό και μια θερμή χειρονομία συμπαράστασης στην ισπανική μπουρζουαζία που τα συμφέροντά της εξασφαλίζουν οι λόγχες και τα πολυβόλα του Φράνκο. Η Σοβιετική Ένωση καταγγέλει την Επιτροπή Μη Επέμβασης, και στηρίζει με όπλα, τρόφιμα, τεχνικούς και στρατιωτικούς συμβούλους τη νόμιμη κυβέρνηση του Caballero.

Η Κομιντέρν ζητά από την Ισπανική κυβέρνηση να επιτρέψει την είσοδο στη χώρα εθελοντών υπερασπιστών της Δημοκρατίας (ήδη εξάλλου αυτό συμβαίνει). Γερμανοί εργάτες με χίλιους δυο κινδύνους ξεφεύγουν από τη γκεστάπο για να πολεμήσουν, Ιταλοί εργάτες σαμποτάρουν τις οβίδες που στέλνει ο Μουσολίνι για τη Μαδρίτη και δε σκάνε, στη Βαρκελώνη γίνεται σεισμός όταν το πρώτο σοβιετικό καράβι ξεφορτώνει τρόφιμα κι εφόδια: η Γαλλία, μέχρι το Φλεβάρη του ’37 τουλάχιστον, διατηρεί τα σύνορά της στα Πυρηναία αφύλακτα. Κάπου 8000 Γάλλοι πυκνώνουν μέσα από τις ΔΤ το στρατό της δημοκρατίας, ενώ από εκεί θα περάσει στην Ισπανία και η συντριπτική πλειοψηφία των περίπου 32,000 εθελοντών (σύμφωνα με τους Σοβιετικούς το ακριβές τους νούμερο ήταν 32.019. Από αυτούς επιβίωσαν το 1/3:12.144).

Αυτές τις πρώτες εβδομάδες φτάνουν στην Ισπανία, κατά μόνας ή ομαδικά Έλληνες εθελοντές που ζουν στη χώρα του ροκφόρ: ο Νίκος Ζώτος κι ο Γιώργος Κρητικός από τη Μασσαλία,ο ναυτεργάτης Κώστας Γκούμας από τη Λυών ο Κώστας Καλπάκας από το Παρίσι, ο Κώστας Κουβατζής και μια χούφτα ακόμα.. Μια σειρά ακόμα ναυτεργάτες, από τον Πειραιά, την Κρήτη, τη Χίο, τη Σάμο, την Ικαρία και τα Ψαρρά παρατάν τα μπάρκα τους και φτάνουν επίσης στην Ισπανία.

Το ΚΚΕ, μετά το χτύπημα της 4ης Αυγούστου δεν είναι στα καλύτερά του. Το αντίθετο μάλλον είναι πιο κοντά στην αλήθεια. Ωστόσο οι τύποι δεν κωλώνουν:ο Δημήτρης Παλαιολογόπουλος στο βιβλίο του «Έλληνες αντιφασίστες εθελοντές στον ισπανικό εμφύλιο πόλεμο 1936 -’39» σημειώνει:

«Αγωνιστής της εποχής εκείνης βεβαιώνει ότι η Επιτροπή που είχε φτιάξει το ΚΚΕ γι’αυτό το σκοπό, κατόρθωσε κι έβγαλε έξω ένα αριθμό εθελοντών αγωνιστών. Προορισμός τους ήταν η Μασσαλία όπου θα πήγαιναν δήθεν να δουλέψουν σαν εργάτες στα εκεί εργοστάσια. Μόλις φτάναν εκεί τους παραλάμβανε η ελληνική οργάνωση της Μασσαλίας – που την αποτελούσαν κυρίως ναυτεργάτες, αλλά και άλλοι έλληνες μετανάστες – και τους στέλνανε στην Ισπανία». Κάποιοι από τους παραπάνω προφανώς αυτό το δρόμο ακολούθησαν κατά το πρώτο διάστημα του εμφυλίου.[ Είναι σημαντικό νομίζω να γίνεται η διάκριση Ιούνης -Νοέμβρης 1936 και μετέπειτα, για τον λόγο ότι ειδικά το καλοκαίρι του ’36 η επιβίωση της Ισπανικής Δημοκρατίας κρεμιόταν από μια κλωστή..]

Την ίδια περίοδο περίπου στέλνεται από την Ελλάδα σύνδεσμος του ΚΚΕ που συναντιέται με μια ομάδα Ελλήνων που είναι από τις αρχές του πολέμου εκεί – άγνωστο δε αν ήταν κι από ακόμα παλιότερα: κάπου εδώ ξαναπιάνεται το νήμα των 8 της Αίγινας. Ο Μήτσος Σακαρέλλος («Γιάννης») μαζί με το Νίκο Βαβούδη αναλαμβάνουν κομμισάριοι του πρώτου λόχου Ελλήνων που συγκροτείται στην Ισπανία, και ονομάζεται με τ’όνομα του δεσμώτη στις φυλακές της Κέρκυρας γ.γ. του ΚΚΕ «Νίκος Ζαχαριάδης».

Κλείνοντας αυτό το πρώτο διάστημα: η δικτατορία Μεταξά καθιστά αδύνατη (υπό το νομικό πρόσχημα της συμμετοχής της Ελλάδας στην Επιτροπή Μη Επέμβασης, και το αυτονόητο πολιτικό ενδιαφέρον για ήττα των Δημοκρατικών) την έξοδο από την Ελλάδα, οποιουδήποτε επιθυμεί να πάει στην Ισπανία. Ο Γ. Καρανικόλας σε άρθρο του Ριζοσπάστη την 4.10.1975 αναφέρει ότι περίπου 2000 Έλληνες προσπάθησαν το καλοκαίρι του ’36 – πραχτικά ενάμιση μήνα από το πραξικόπημα του Φράνκο ως την 4η Αυγούστου – να ανέβουν στην Ισπανία. Ωστόσο ο αριθμός των Ελλήνων που έδρασαν εκεί ήταν κατά πολύ μικρότερος – περίπου 500.

Αργότερα (Αύγουστος του ’37) η 4η ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ καλεί τον ελληνικό λαό να παλέψει «ενάντια στον πολεμικό εφοδιασμό του Φράνκο από τον Μεταξά, ενάντια στη χρησιμοποίηση των ελληνικών καραβιών και των ελληνικών λιμανιών για τον εφοδιασμό του»* ( θυμηθείτε και τον πρόσφατο πόλεμο στη Γιουγκοσλαβία..) Το κάλεσμα αυτό της ΚΕ κυκλοφορεί – όπως κυκλοφορεί σε συνθήκες παρανομίας – στο λαό της Ελλάδας, και πιάνει κάποιο τόπο:  Οργανώνονται Επιτροπές βοήθειας στην Ισπανική Δημοκρατία – οι οποίες κυνηγιούνται ανελέητα από τους χαφιέδες του Μανιαδάκη. Αλλά.. ορισμένα πράγματα είναι πολύ μεγάλα για να μείνουν πίσω από τα οποιαδήποτε χτυπήματα της οποιασδήποτε ασφάλειας: στο λιμάνι της Σούδας, στην Κρήτη, ένα ατμόπλοιο με τ’όνομα «Κίμων» φορτωμένο πυρομαχικά αγορασμένα από την Ισπανική Δημοκρατία εγκαταλείπεται από το πλήρωμά του. Η Οργάνωση Χανίων του ΚΚΕ στρατολογεί νέο πλήρωμα, επανδρώνει το καράβι και το στέλνει στην Ισπανία.Η ισπανική κυβέρνηση έστειλε παράσημο στους σ. σε ένδειξη ευγνωμοσύνης (άραγε αυτό να υπάρχει ακόμα κάπου;)    

(..κατάλάβατε: θα έχει και τρίτο..)

* ΚΚΕ Επίσημα Κείμενα, τόμος Δ’, σ.419 -421